శశి తరంగం

మనుచరిత్ర - శైలీ పరిశీలన

2011-06-24T02:02:00.000-07:00

మనుచరిత్ర - శైలీ పరిశీలన

-డా.జె.సీతాపతి రావు

శైలీ శాస్త్ర అధ్యయనం అంటే సాహిత్య రచనలను భాషాశాస్త్ర అనువర్తన(application)తో అనుశీలించడమే. శైలీ విషయాన్ని పరిశీలిస్తే మనం మామూలు మాటల్లో ఎవడి శైలి వాడిది అని అంటూ ఉంటాం. అయితే ఈ శైలీ విధానం సాహిత్యాన్ని, కవి రచనా దృష్టికి కూడా మరింత మెరుగులు, వన్నెలు అద్దేదిగా ఉండాలి. గురువులు, విశ్రాంత ఆచార్యులు పరిమి రామనరసింహంగారు సూచించిన కొన్ని అంశాలను తీసుకొని ఈ వ్యాసాన్ని తయారుచేయడానికి పూనుకున్నాను.

ఒక కవిత్వాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి కొన్ని పరిమితులు విధించుకోవాలి. అందుకనే ఈ వ్యాసంలో కేవలం అల్లసాని వారి కవిత్వ శైలీ అంశాలను మాత్రమే వింగడిస్తాను. ఛందో వాక్య విన్యాసాలు, పద్య నిర్మాణం, అల్లసాని అల్లిక జిగిబిగి, భాషాప్రయోగాలను అందులోని భాగాలుగా తీసుకొని విశ్లేషిస్తాను.

“అట జని కాంచె భూమిసురుడంబర చుంబి శిరస్సరజ్ఝరీ

పటల ముహుర్ముహుర్లుఠదభంగ తరంగ మృదంగ నిస్స్వన

స్ఫుట నట నానుకూల పరిఫుల్ల కలాప కలాపి జాలమున్

గటక చరత్కరేణు కర కంపిత సాలము శీతశైలమున్ ” (2 -3)

ఈ పద్యం ఛందోపరంగా చంపకమాల అంటే చంపక పుష్పాల దండ. ఇందులో సహజమైన పుష్పాలతో పాటు కొంత కల్పన కూడా ఉంది. ఇది పూలను గుచ్చిన దారంలా అంతర్గతంగా నిక్షిప్తమై ఉంది. గున్న ఏనుగు విదిల్చిన పూలు చంపక పూలను మరపింపజేయడం అని భావించుకోవాలి. ఇది ఛందోనుభూతికి ఒక తార్కాణం.

అంబర చుంబి అనే పదం రానున్న కథకు కొంత ఉత్కంఠకు తెరతీస్తోంది. చుంబనం వరూధినికి ప్రవరుడు చేస్తాడా? అవును అని సమాధాన సూచన. అయితే మాయా ప్రవరుడని కథలోకి వెళ్తే గాని అసలు విషయం తెలియదు.

శిరస్ , చుంబి అనే పదాలు వాత్సల్యంతో ముద్దుపెట్టుకుంటున్న ఒక సోదరీ సంబంధాన్ని(భూమి, ఆకాశ గంగ) లేక హిమవంతుడు ,గంగ (తండ్రీ, కూతుర్ల అనుబంధం), నాయికా,నాయక (వరూధినీ ప్రవరుల) సంబంధాన్ని గానీ వ్యక్తం చేస్తోంది. అది చూసే వారి అభిరుచిని అనుసరించి ఉంటుంది.

భూమిసురుడు అనే పదంలో ఆ ప్రదేశం సుర భూమి(నరనారాయణులు నడికిన భూమి) ఇతడు కూడా అంతటివాడే. ఈ విషయాన్ని తర్వాత వరూధినిచే కవి చెప్పిస్తాడు.పైగా అక్కడ ఉండే అందానికి మరింత అందాన్ని ఇచ్చింది ప్రవరుడి అందం, వరూధిని అందం. ఈ మూడు అందాలను బిందు పూర్వక గ కారంతో కవి సూచించాడు (అభంగ,తరంగ, మృదంగ). అభంగానికి ప్రకృతి, తరంగానికి వరూధిని(ఆమె ఆపలేని మోహం), మృదంగానికి ప్రవరుడు(ఒక ప్రక్క సాయం సంధ్య మరో ప్రక్క వరూధిని) చిహ్నాలు.

స్ఫుట, నట, కటక పదాలు వరూధిని పరంగా అన్వయిస్తే ప్రవరాఖ్యుడు తన భర్త అని స్పష్టంగా అనుకుంది. కాని నాటకమైంది. ఆమె జీవితం కటక ప్రాయమైంది. గాజు బొమ్మైంది. ప్రాసలో ఉన్న ట కారం గాడీ తప్పింది. నటన అయ్యింది. ఇది ఛందో విన్యాసం.

వర్ణనాశైలికి ఒక మణి రాజం ఈ పద్యం.

సాధారణంగా (వ్యాహహారంలో) వాక్యం చెప్పవలసిన విషయాన్ని ఒక ప్రత్యేక మైన ప్రణాళికను అనుసరించి ఉంటుంది. కావ్యంలో కవి చెప్పదలచిన అంశం ఏదో ఒక ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అది అతడు అనుకున్న ప్రణాళికలో ఒదిగినట్లు పద్యరచన చేస్తాడు. దీన్నే కథన శిల్పమో లేక నిర్మాణశిల్పమో అనవచ్చు.

ముహుర్ ముహుర్ అనడం దక్షిణ సన్నాయి మేళంలోని ఎడమవైపు పట్టుకునే కర్రతో చేసే ధ్వని. కుడిచేతితో మృదంగాన్ని కొట్టేటప్పుడు వచ్చే లుఠదభంగ తరంగ మృదంగ ధ్వని. ఆ ధ్వనికే నీళ్లు చిమ్ముతున్నాయి. అది వర్షమని నెమళ్లు నాట్యం చేస్తున్నాయి. ఆ నాట్యానికే గున్నఏనుగులు తమ తొండంతో పుష్పాలతో ఉన్న చెట్లను ఊపుతున్నాయి. అవి పూలను రాలుస్తున్నాయి. చెట్లు స్వయంపోషకాలు. అది నాట్యానికి ఇచ్చిన బహుమతిగా అనిపించడం వర్ణణాత్మక శైలి. కర పదం చెట్లు ఒకదానికి ఒకటి తాకడం వల్ల కర్ కర్ అనే శబ్దం వస్తుంది. దాన్నే ఈ పదం తో సూచిస్తున్నాడు. కర కంపిత పదం చెట్టు చెట్టు తగలడం వల్ల వచ్చే ధ్వనికి సంకేతం.

ఒక వాయిద్యం(గులక రాళ్ల ధ్వని - మృదంగం), దానికి నాట్యం(నెమలి), ప్రేక్షకుడు(గున్నఏనుగు) బహుమతి ప్రదాత(చెట్టు పూలను ఇవ్వడం) కవి పాత్రే ప్రవరాఖ్యుడు. ఇలా ఇది కవిత్వ శైలికి మణిహారంగా చెప్పొచ్చు.

అట జని భూమిసురుడు శీతశైలమున్ కాంచె అది వాక్యం. ఇక్కడతో అన్వయం అయిపోయింది. ఈ శీతలశైల వర్ణన ఉంది. దాన్ని మహావాక్యం లేదా దీర్ఘ సమాస యుక్తంగా రచనచేయడం కవికి ఉండే ప్రణాళికలో భాగం. హిమాలయాల సుదీర్ఘత చెప్పదలచుకున్నడు ఈ సందర్భంలో. అందుకే పూర్వభాగంలో అటజని కాంచె అని చెప్పి, శీతశైలాన్ని చూసేటప్పటికి చివరవరకు వాక్యం అయ్యింది. అభంగ తరంగ పదాలు - అభంగ లో మహాప్రాణాక్షరం పర్వతం యొక్క ఎత్తును, తరంగ అల్పప్రాణ అక్షరం పర్వతం యొక్క పల్లాన్ని ధ్వనిరూపంగా సూచిస్తోంది. పూర్వపశ్చిమాలకు వ్యాపించి ఉన్న హిమాలయాలు మహాకవికాళిదాసు శ్లోకాన్ని '' పూర్వాపరౌ వారినిధీ విగాహ్య '' ను తలపింపజేస్తోంది.

“ఇంతలు కన్నులుండ తెరువెవ్వరు వేడెదు భూసురేంద్ర! యే

కాంతమునందున్న జవరాండ్ర నెపంబిడి పల్కరించు లా

గింతియ కాక నీ వెరుగవే మును వచ్చిన త్రోవ చొప్పు నీ

కింత భయమ్ము లే కడుగ నెల్లిద మైతిమి మాట లేటికిన్”

ప్రాస స్థానంలో ఉన్న పదాలను పరిశీస్తే ఇంత - తెరువు; కాంత - జవరాండ్ర; ఇంతి - ఎరుగవే; ఇంత – లేకడుగవే.

ఇంత తెరువు - ఇది చాలా మంచి మార్గం - ప్రవరుడి పరంగా - అతడికి ఎవరో ఉన్నారు సాయం చేస్తారని అనుకున్న మార్గం, వరూధిని పరంగా అందంగా ఉన్నాడు అని, మనసులో (శృంగారానికి)చలనం కలిగింది. ఆ చలనానికి కవి చూపించిన మార్గం కూడా ఇదే.

కాంత - జవరాండ్ర - నేను వయస్సులో ఉన్న స్త్రీని.

ఇంతి ఎరుగవే - స్త్రీ గురించి నీకు తెలియదా?

ఇంత అడుగన్ - ఇంత వరకు వచ్చాక కూడా దాస్తూ ఉంటావా?!

''వంద నలయదు వేవురు వచ్చినేని '' అంటూ ప్రవరుడి భార్య సోమిదమ్మను ప్రథమాశ్వాసంలో వర్ణించాడు కవి. దానికి భిన్నంగా తన ఇష్టం వచ్చినట్లు చేయగల స్వేచ్ఛ, వ్యక్తిత్వం వరూధిని స్వంతం. ఈ అంశాలు ప్రవరుడికి కొత్త. ఈ జవరాండ్ర పదం అప్పటి(అప్పడాలు)ఆలును కాదు. వయస్సులో ఉన్న వడి(యా)ఆలును అని స్ఫురింపజేస్తోంది. ఇంతకు ముందు చెప్పిన అంశానికి వేగవంతమైన(update) విషయం ఇది. ఇది జవరాండ్ర పదానికి ఉండే జవసత్త్వంగా భావించాలి. ఇది ప్రాస పదాలతో ఉన్న ఛందో విశేషం.

''మాట లేటికిన్ '' అనడంలో మాటలతో పనే లేదు, ఎప్పుడో నీ వశమైపోయాను. నువ్వు ఎలా అంటే అలా చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. అందుకే తర్వాత మాయాప్రవరుడికి (గంధర్వుడికి) సులువుగా వరూధుని వశమైంది అనే సూచన ఈ సందర్భంలో గమనింపవచ్చు. 'మును వచ్చిన త్రోవ ' అనడంలో మునులు సైతం ఈ త్రోవలోనే వస్తారు. అదే స్వర్గం. అని సూచ్యం.

“తండ్రీ! నాకు ననుగ్రహింప గదె వైద్యంబంచు బ్రార్థించినన్

గండ్రల్ గా నటు లాడి ధికృతుల బోకాల్మంటి వోహో మదిన్

దీండ్రల్ గల్గినవారి కే కరిణి నేనిన్ విద్య రాకుండునే

గుండ్రాడాచిన్ బెండ్లి యేమిటికి జిక్కుంగష్ట ముష్టింపచా”

ఈ పద్యంలో "గానటులాడ" అని విభాగం చేసుకున్నప్పటికి "నటులాడ" అని చెప్పుకున్నట్లయితే నటులాడ అనే పదం భావి కవితా అంశాన్ని సూచించడం గమనించదగిన అంశం. తర్వాత చెప్పబోయో “అనినం కన్నులు జేవురింప నధరం ... ” అంటూ సుధీర్ఘ కోపఘట్టాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు నాట్యఫక్కిలో పాఠకులకు సైతం భయాన్ని కలిగింప చేయడం గమనింపవచ్చు. ధికృతుల్ పదం ధిక్కారచేష్టకు పరాకాష్టగా విశ్లేషిస్తుంది.

ప్రార్థించడం అనుగ్రహించడం తర్వాత సమయంలో కూడా జరుగుతాయి. పద్యక్రమంలో ముందు అనుగ్రహించడం, తర్వాత ప్రార్థించడం ఉన్నప్పటికీ వాటిని బ్రహ్మమిత్రుడు శపించిన తర్వాత ప్రార్థన చేయడం అతడు అనుగ్రహించడం గా మనం అనువర్తించవచ్చు. ఇది పద్య అన్వయక్రమంలో ఒక జిగి.

కరిణి యేనిన్ అనే పదం ఏనుగు ఉండే మదాన్ని (యేన్ , నాకు )ఇందీ వరాక్షుడి గర్వాన్ని, అహంకారాన్ని సూచిస్తోంది. ఇది పద వైచిత్రి. ఆడ ఏనుగుతో పొల్చడం వల్ల ఆ కోపం, గర్వం ఎంతో సేపు ఉండదని సూచన.

పెండ్లి పదం ఇందీవరాక్షుడి కుమార్తె పెళ్లిని పరోక్ష సూచనగా భావించవచ్చు. ఆ వివాహం స్వరోచితో జరుగుతుంది. మహానుభావుల మాటలను అనుసరించి ప్రకృతి సైతం మారిపోతుంది అని అందుకే వీరిద్దరికి, అడవిలో కలుపుతుంది. ఇది మరో గమ్మత్తు. ఇలా మనుచరిత్ర లోని చాలా అంశాలను గమనించవచ్చు.

సాంకేతిక విద్యార్థుల తెలుగు - అనుశీలన

2011-06-24T01:53:00.000-07:00

- డా. జె. సీతాపతి రావు,

విభిన్న తరహాలో తెలుగును పరిచయం చేసిన విశ్వవిద్యాలయం రాజీవ్ గాంధీ సాంకేతిక వైజ్ఞానిక విశ్వవిద్యాలయం. ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో 6సం.ల బి.టెక్., Integrate course గా గురుకుల (residential) విద్యావిధానం ఉంది. మొదటి రెండు సంవత్సరాలు యం.బై.పి.సి.,(మాథ్స్, బయోలజీ, ఫిజిక్స్, కెమిస్ట్రి) చదివే విద్యార్థులకు రెండవ భాషగా తెలుగును అభ్యసిస్తారు. తెలుగును బోధించేతీరు, దాని స్థితిగతులును విశ్లేషించడం ఈ వ్యాసోద్దేశం.

ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో మరో ప్రత్యేకత లెర్నింగ్ బై డూయింగ్ విద్యా విధానం. ఈ తరహా విద్యా విధానంలో ఆ పాఠానికి సంబంధించిన నిపుణులతో వీడియోలద్వారా బోధన ఉంటుంది. అందమైన కుర్చీలతో లాప్ టాప్ ల సహకారంతో అన్ లైన్ ద్వారా, సంబంధిత అంశాల మీద సందేహాలను మెంటర్స్/లెక్చరర్స్ సహకారంతో తీర్చుకోవచ్చు. డౌన్ లోడ్ కూడా చేసుకునే వీలు ఉంది. ఇది తరగతికి సంబంధించిన విధానం. ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో మరో ప్రత్యేకత ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ డిగ్రీతో పాటు, ఇంజనీరింగుకు సంబంధించిన మరో డిగ్రీకూడా లభిస్తుంది.
తెలుగు సంస్కృతి, అనుభవ పాఠాలను నీతుల రూపంలో రంగరించిన సంకలంతో వచ్చిన పాఠ్యపుస్తకం "తెలుగు జాతి వివేకం". మాతృ భాష మీద మమకారం, తెలుగు భాషమీద అభిమానం, ముచ్చట గొలిపే చిన్ని చిన్ని తేట గీతులు, అందమైన ఆటవెలదులు, అచ్చమైన కందాలు, ఉత్పల, చంపకమాలలతో అలరారే అద్భుత ఆలోచనల సమాహారం ఈ పుస్తకం. మూడు చిన్న వాక్యాల్లో చెప్పాలంటే - తెలుగు జాతికి ప్రతిరూపం. తెలుగు భాషకు మణిహారం. తెలుగు తల్లికి తలమాణికం.
పద్యభాగ విషయంలో భర్తృ హరి సంస్కృతంలో సుభాషిత రత్నావళి రాసారు. దాని ప్రాతిపదికగా, ఇందులో 14 పద్ధతుల్లో విభాగాలు చేసారు.
మొదటి పద్ధతి ధర్మ పద్ధతి.
"ధర్మో రక్షతి రక్షిత:" ధర్మాన్ని రక్షించాల్సిన బాధ్యత విద్యార్థి దశనుంచి అవసరం. ధర్మం అనే పదం ఇంగ్లీషువారుసైతం మనదేశంనుంచి వారి భాషలోకి అదే పదంగా తీసుకున్నారు. భూమిమీద ఏదైతే మనిషిని మనిషిగా నిలుపుతుందో అదే ధర్మం. మానవ ఐక్యత , విశ్వమానవశ్రేయస్సు దాని లక్ష్యం. ఇది ఏ మతానికి సంబంధించినది కాదు. సనాతనమైంది. దీనికి సంబంధించి 14 అంశాలతో పద్యాలున్నాయి. అందులో కొన్ని -
1. కోపాన్ని జయించాలనడం. 2.కోపాన్ని జయించినట్లయితే కోర్కెలు తీరతాయి అని చెప్పడం. 3.శత్రుత్వాన్ని మంచితనంతో జయించాలి. 4.చేతులకు దానం; నీతిగా బ్రతకడం; స్త్రీకి మానాన్ని కాపాడుకోవడం అభరణాలు. 5. ఒరుల మనసుని నొప్పించకుండా ఉండడం సంస్కారం. 6. సమస్త ప్రాణుల్ని తమలా చూడడం. 7. చెట్లను ఆదర్శంగా తీసుకొని, వాటిని సంరక్షించడం. 8. ముసలి తలిదండ్రులను ప్రేమించడం.

ఎక్కడ ఎలా ప్రవర్తించాలో తెలిపేది నీతి పద్ధతి.
అసందర్భంగా నవ్వడం ఆపదలు కోరి తెచ్చుకోవడం లాంటిది. పరోపకారాన్ని కలిగి ఉండాలి. నిజాన్ని మాట్లాడడం, కోటకు మంచి భటుడు, చీటికి చేవ్రాలు ప్రాణ ప్రదమైనవి. బాహు బలం కంటే బుద్ధి బలం గొప్పది. దాన్ని కూడా అలవర్చుకోవాలి. ఎవరు చెప్పినా విని, యుక్తాయుక్త విచక్షణ కలిగి నీతి పరుడిగా ఎదగాలి. అతిథిని దేవుడిగా భావించాలి. వ్యసనాలకు దూరంగా ఉండాలి. లంచం ఇవ్వడం, పుచ్చుకోవడం నేరం. బాల కార్మిక వ్యవస్థను నిర్మూలించాలి. అవినీతి సంపాదన మంచిది కాదు, నేరం కూడా అంటూ నీతి పద్ధతులు వివరించారు.
వివేక పద్ధతిలో ప్రయోజనకరమైన పనిని చేయడం వివేకం. " ప్రయోజన హీనోపి మందో పి నప్రవర్తతే '' అనే నీతిని వ్యక్తం చేస్తోంది. అందుకే అభ్యాసం ప్రయోజలేని విద్య, తిండికి జరగని ఉద్యోగం ప్రయోజనాన్ని ఇవ్వవు. అలాగే రహస్యమైన విషయాలు ఎవరివి వారి దగ్గరే ఉంచుకోవాలి. తెలివైనవాడు కొత్త, పాతల మేలుకలయికతో ముందుకు వెళ్తాడు. విద్యవలన పరమ ప్రయోజనం వినయం. దాని ద్వారా చివరకు ఐహిక ఆముష్మిక సుఖాలను పొందడం జరుగుతుంది. దానికి స్వయం కృషి చాలా అవసరం.

నిరంతర కార్యసాధన అవసరం. ప్రజ్ఞావంతులు పనిని సాధించడంలో వచ్చిన కష్టాలను తలచుకొని దాన్ని వదలివేయరు. కష్టసుఖాలను సమానంగా స్వీకరించాలి. అట్టివాడే స్థితప్రజ్ఞుడు అని తెలుసుకోవాలి. ధర్మం చిన్నవాడు చెప్పినా విని, ఆచరించాలి.
ఇవన్నీ ఒక ఎత్తు అయితే పల్లెలనుంచి వచ్చిన విద్యార్థులు తమ మాట తీరును మెరుగుపరుచుకోవాలి. దీనికి సంబంధించిన పద్యాలు మచ్చుకు కొన్ని -
1.వాక్కులే నిజమైన భూషణాలు అని చెప్పే భర్తృహరి పద్యం.
2.ఆ వాక్కువల్ల ప్రయోజననాన్ని చెప్పే పద్యం –
"మాటల చేత భూపతులు మన్నన చేసి, పురంబులిత్తు, రా
మాటల చేత దేవతలు మన్ననచేసి, వరంబులిత్తు, రా
మాటల చేత మానినులు మన్నన చేసి, సుఖంబులిత్తు, రా
మాటలు నేర్వకున్న, అవమానము, న్యూనము, మానభంగమున్".
3. ప్రియంగా మాట్లాడడంవల్ల లోకానికి ప్రియులౌతామని చెప్పే పద్యం.(30) ప్రియంగా మాట్లాడడం మంచిదే కదా అని అసత్యాన్ని చెప్పకూడదని చెప్పే పద్యం (17) కూడా ఉంది. ఆ మాట్లాడడంలో మర్మాలను తెలుసుకోవాలి అని చెప్పే పద్యం (48).

మంచివాడు అంటే ఎవడు? అని ప్రత్యక్షంగా చెప్పడం ఒక పద్ధతి. మూర్ఖుడి లక్షణాలు చెప్పి, అవి కాని వాడు మంచివాడు అని చెప్పడం మరో పద్ధతి. మూర్ఖులు సహజంగా పుట్టుకతో వచ్చిన వారు కొందరు, అజ్ఞానంతో మూర్ఖులు మరో రకం. గర్వంతో మూర్ఖత్వం పొందడం మరో అంశం. ఆయా స్వభావాలనుబట్టి గుర్తించి, దూరంగా ఉండాలి. ఈ అంశాలకు సంబంధించి ఉదాహరణలు ఇచ్చారు. గాడిద గంధపు చెక్కలు ఎన్నిసార్లు మోసినా దాని పరిమళాన్ని గ్రహించలేదు. అలాగే హీనబుద్ధుడు కూడా ఘనుడు కాలేడు.(87) అయితే ఇక్కడ విద్యార్థికి కావలసింది ఓర్పు, వినయం, తెలుసుకోవాలనే కోరిక, లక్ష్య సాధన దిశగా ప్రయత్నం ఆవసరం. వ్యక్తిలోని వ్యక్తిత్వాన్ని, పాండిత్యాన్ని బట్టి గౌరవం వస్తుందని వివరించే పద్యం 81 వది.

దుర్జనుడికి, మూర్ఖుడికి తేడా ఏంటి? మూర్ఖుడు వెంటనే బయటపడిపోతాడు. దుర్జనుడు మనస్సులో దాచుకుంటూ అప్పుడప్పుడు దాన్ని ప్రయోగిస్తుంటాడు. వాడిని కనుక్కోవడం కష్టం. అయినా ''కంచు మ్రోగునట్లు కనకంబు మ్రోగునా?'' అంటూ విశ్లేషించారు. కంచు, కనకం మోత అనే ఒక ఉదాహరణతో వివరించే ప్రయత్నంతో చేసారు(91). నిరాడంబరతకూడా సజ్జనుడి గుణం. విద్యార్థి ఉన్నత స్థానాన్ని పొందాలి. అక్కడతో పని పూర్తవలేదు. అప్పుడే మొదలైందని భావించాలి. ఎలాగంటే - దానికి భర్తృహరి సుభాషితాన్ని ఉదాహరణగా చెప్పారు - ఆకాశంబు నుండి శంభుని శిరం నుండి పతనం అయిన గంగ సముద్రంలోనే కలిసింది. కానీ శివుని శిరస్సును పొందలేకపోయింది. అలాగే ఉన్నత స్థానాన్ని పొందినవాడు దాన్ని నిలుపుకొనే ప్రయత్నం ఎల్లప్పుడూ చేయాలి. అంటే బద్ధకం వీడాలి అని తెలుసుకోవాలి.

అల్పబుద్ధివాడు తెలివైన వాడిని అల్లరపాలు చేయడానికి ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నం చేస్తూ ఉంటాడు. క్షీర సాగరంలో కాకి రెట్ట వేసినంత మాత్రాన సముద్రానికి వచ్చిన నష్టం ఏమీ లేదు. తెలివైనవాడు వెంటనే దాన్ని గమనించి వాడి పట్ల జగరూకతతో ఉంటూ దూరంగా ఉండాలి. తెలివైన వాడు మందితో తగాదా పెట్టుకోడు. ఒక్క మాటలో చెప్పలంటే

'అకారణంగా పరులను హింసించేవాడు దుర్జనుడు '.
దుర్జనులను, సజ్జనులను ఎలా గుర్తించాలి? అంటే ఉప్పు, కర్పూరంలా ఉంటారు. వారి గుణాలను, చేసిన పనుల ఆధారంగా తెలుసుకోవాలి. నిత్యం నిజాన్నే మాట్లాడాలి. అప్పుడే మనసుకు ప్రశాంతత ఏర్పడుతుంది. ఆపదల్లో ఆదుకున్నవాడే నిజమైన స్నేహితుడు. ధనం ఉన్నప్పుడు కప్పల్లా వచ్చేవారే బంధువులు.(137)

ఇతరులమనసుకు నొప్పికలగకుండా, ఏ సమయంలో ఏది మాట్లాడాలో అలవరచుకోవాలి(136). స్త్రీల విషయంలో - ఆమెకు బాధ పెట్టకూడదు. అలా బాధ పెట్టకపోతే సిరిఉంటుంది. లేదంటే అది పోతుంది. విద్యార్థి ప్రశ్నించడం ద్వారా జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు. అంటే తరగతి గదిలో శ్రద్ధగా పాఠ్యాంశాలను విన్నవాడే ప్రశ్నలు వేయగలడు. ఇది విద్యార్థి లక్షణాల్లో ఒకటి. ప్రశ్నలు వేయమన్నామని అసందర్భపు ప్రశ్నలు కూడా వేస్తారు కొందరు. అవి కావాలని వేస్తే, వారికి కాలం వృధా చేయడం అంటే ఇష్ట పడుతున్నారని వేరే చెప్పక్కర్లేదు.

మాటలవల్ల స్నేహ సంబంధాలు వర్థిల్లుతాయి(186). ధనాన్ని సంపాదించాలి. దాన్ని అనుభవించాలి. లేదా దానం చేయడం దాని ప్రయోజనాలు. అలా కాక లోభత్వం కలిగి ఉన్నట్లయితే అది అశాంతిని కలిగిస్తుంది(199) అని గ్రహించాలి. మొత్తం మీద వేమన శతకంనుంచి 72 పద్యాలు, సుమతి శతకం నుంచి 29 పద్యాలు, భర్తృహరి సుభాషితాలనుంచి (అనువాదంగా వచ్చిన) 19 పద్యాలు, భాస్కర శతకం నుంచి10 పద్యాలు, ఆంధ్రమహాభారతం నుంచి 13పద్యాలు ఇలా ప్రాచీన కవిత్వానికి చెందినవిగా నూరు పద్యాలు; మిగిలినవి ఉండేల మాల కొండారెడ్డి రచించిన మానవగీత, జీవన గీతాలు, సత్యం శివం సుందరం నుంచి 34పద్యాలు; మల్లెమాల, దాశరథి మొదలగు వారి రచనల నుంచి నూరు పద్యాలు ఇచ్చారు. దీనివల్ల పాత కొత్తల మేలు కలయికగా జీవన సారాన్ని తెలుసుకోవాలి.

గద్య భాగానికి వస్తే నీతిచంద్రికలోని గ్రాంధిక భాషలో ఉన్నసూక్తుల్ని తీసుకున్నారు. ఈ సూక్తులు పద్యాలలోని చాలా అంశాలనే సూచిస్తూ ఉన్నప్పటికీ, అనువాదానికి అనువుగా ఉన్నాయి. దు:ఖ భాగులు, వారి లక్షణాలు, ప్రయత్న ఫలాలు, సజ్జన సాంగత్యం, చదువుకున్న చదువును జీవితంలోకి అనుప్రయుక్తం (application) చేయమనడం, స్వతంత్రంగా జీవించమనడం, ఆర్తత్రాణ పరాయణత్వాన్ని కలిగి ఉండడం ముఖ్యమైనవి.

ఆంధ్రదేశ ప్రాచీనత, భాషావిషయకమైన అంశాలు, పాలనా పరమైన అంశాలను పరిచయం చేసారు. చదువు కథలు అనే కథల సంపుటి నుండి దాశరథి రంగాచార్య రచించిన చదువు కథానిక ఈ పుస్తకంలో ఉంది. పేదవాడు చదువుకోవాలనే కోరిక, వాడుపడే కష్టం కళ్లల్లో నీటిని నింపుతుంది. కాలాన్ని వృధా చేయకుండా, గతంలో ఉన్నపేదరికాన్ని మరచి పోకుండా, ప్రభుత్వ సహకారాన్ని తీసుకుంటూ విద్యార్థి జీవితాన్ని కొనసాగించాలి. పట్నంలో ఉన్నా పల్లెను మరచిపోకూడదు. చదువుపట్ల పట్టుదల కలిగి ఉన్నట్లయితే ప్రయత్నంతో కార్యసిద్ధిని పొందవచ్చుఅని నిరూపించిందీ కథానిక.

దీనిలో పద్యాలలోచదవడం వల్ల, నేర్చుకోవడం వల్ల విద్యార్థుల్లో ధారణా శక్తి పెరుగుతుంది. ఈ పద్యాలకు నీతి కథలు జోడించి చెప్పడం వల్ల తెలుగు తరగతి అంటే ఇష్టంతో పాటు, అంతవరకు నేర్చుకుంటున్న బోధనాంశాలనుండి ప్రశాంత చిత్తులవుతారు. తెలుగు భాషను, అందులోని ఆనందాన్ని గ్రహించడానికి వీలుకలుగుతుంది. మనోవికాశానికి కూడా దారి తీస్తుంది.

మొత్తం 200 పద్యాలు పద్యభాగంలోను; 25 నీతిసూక్తులు, ఆంధ్రం – తెలుగు నాడు నేడు, మాండలికాల(dialect) పరిచయం, చదువు కథానిక, చదువుకోసం చేసే ప్రయత్నం గద్య భాగంలోను; వ్యాకరణ విభాగంలో ఛందస్సు, పద్య భేదాలు - లక్షణాలు, అలంకారాలతో ఈ పుస్తకం, మొదటి సంవత్సర కాలం ముగిసిపోతాయి.

ఈ పుస్తక సంకలన కర్త - డా. ఉండేల మాల కొండారెడ్డి, పరిష్కర్త - వాచస్పతి, డా. కె. కుసుమా రెడ్డి. మొదటి ముద్రణ 2009, ద్వితీయ ముద్రణ 2010. వెల 50రూపాయలు మాత్రమే. ఈ పుస్తకం కొనాలనుకుంటే లభ్యమయ్యే స్థలం - రిజిస్ట్రార్, రాజీవ్ ఈ గాంధీ వైజ్ఞానిక సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయం, మహావీర హాస్పటల్ ఎదురుగా, మాసబ్ టాంక్ , హైదరాబాదు 500 028. విద్యార్థులకు తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు తప్పక బుధ్ధులు నేర్పించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. దానికి ఈ పుస్తకం తప్పక సహకరిస్తుంది.తెలుగు జాతి వివేకంద్వారా మంచితనాన్ని, సేవాదృక్పథాన్ని అలవరచి తెలుగువారి వివేకాన్ని చాటుదాం. ఇదండి తెలుగు జాతి వివేకం.

శేషేంద్ర శ్వాస, ధ్యాస

2011-06-24T01:26:00.000-07:00

గొరిల్లా లా కవిత్వ గర్జన చేసిన విప్లవ భాషా విధాత, కేంద్రసాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత, నెమలి నేస్తగాడు, అమరపురికేగిన గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ ఆధునిక భారతాన్ని ఆవిర్భవింపజేసి ప్రజలకు అందించిన ప్రసిద్ధమైనకవి. కవిసేనతో కవిత్వ బాణికి కొత్తసృష్టిని, కవితానికి మెస్మరిజాన్ని కలబోసిన కవితా ఉద్దండుడు. కవిత్వం, జర్నలిజం, విమర్శ, సైన్సు సంబంధి విషయాల్లో అనేక రచనలు చేసిన శేషేంద్ర స్ఫురద్రూపి కూడా. శేషేంద్ర మే,30,2007న పరపదించారు. వారి స్మృత్యర్థం వారి మీద గౌరవంతో ఈ వ్యాసం రాస్తున్నాను. శేషేంద్ర రాసిన ఆధునిక మహాభారతం ఆధారంగా శేషేంద్ర శ్వాస, ధ్యాసను విశ్లేషించడం ఈ వ్యాసోద్దేశం.
''ఏమని రాశేన్
నిన్ను గురించి ఓ శేషేన్ -
నీకు నిద్ర అంటే
రాత్రి శయ్యలోచేసే సాహస యాత్ర
నీకు కవిత అంటే
క్రూరజీవన రాస్తాల్లో ప్రవేశించిన పాత్ర '' అంటూ శేషేంద్ర తలపులతో ప్రారంభిస్తే...
ఈ శేషేన్ అని పిలిచేది శ్రీశ్రీ. ఇద్దరు మహా కవులను మిత్రులుగా ఆంధ్రమాత కన్నది. శ్రీ శ్రీ పీడిత, తాడిత ప్రజలకోసం కవిత్వం రాస్తే; ఆధునిక ప్రజకోసం, భూమికోసం శేషేంద్ర తన కవిత్వాన్ని రాసాడు. త్రికరణ శుద్ధిగా ఉన్న మనిషి కథగా శేషేంద్ర తన కథనే తాను రాసుకున్నట్లు భావించాడు.
''నా బాల్యాన్ని చెరువులమీద జామ చెట్లమీద
గుర్ర్రపు పిల్లలమీద వెదజల్లాను
స్త్రీలమీద పుస్తకాలమీద
కుమ్మరించాను యౌవనాన్ని
రక్తాన్ని పిండి త్రాచుల్లాంటి
వాక్యాలకు పోసి పెంచాను
ఇప్పుడు రాత్రివచ్చింది '' (ఆద్మీపర్వం. పుట.181)
అంటూ కవి తన బాల్యాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూనే రాత్రికి రావడం గుర్రపు పిల్లలమీద , చెరువులమీద , జామ చెట్లమీద బాల్యన్ని వెదజల్లడంలో ఇప్పటికీ తాను అనుభవించిన బాల్యం ఇంకా స్పష్టంగా రచయిత దర్శించ గలుగు తున్నాడు. ఆ బాల్యపు చేష్టలు ఎంత అనుభూతి ప్రధానమైనవో అని భావించడం కనిపిస్తోంది. బాల్యాన్ని గురించి ఆలోచించిన వాళ్ళే ఇప్పుడు తక్కువగా ఉన్నారు. ఆ చేష్టల్లో ఉన్న స్వేచ్ఛ ఇప్పటి పిల్లల్లో లేదని కవి ఆవేదన. ఇంతకీ ఆ స్వేచ్చతో ఏం చేద్దామని అనుకున్నారు? ఇది కవికి కలిగిన ప్రశ్న. దానికి ఆయనే సమాధానం చెప్పేస్తున్నాడు చూడండి.
'' స్వేచ్ఛ మనిషికి మొదటి శ్వాస, అది నీరక్తపు సజీవ భాష, భూమినించి నీవు నీ చివరి అడుగు తీసేవరకు నిలుపుకోవలసిన ఒకే ధ్యాస '' (పుట. 41) స్వేచ్ఛ లేనిదే మనిషిగా ఉండడం అనవసరం. అది ఒకరు ఇవ్వవలసిన అగత్యం లేదు. దానికి సవాలక్ష కారణాలు... జీవితం అంటూ ప్రారంభించి చెప్పవద్దు. '' నా బ్రతుకు వెయ్యివిధాలుగా నీవనే ఒక నాజూకు నూలు పోగులజాలంతో అల్లిన దుకూలం '' అంటారు.
ఆధునిక మహా భారతం చదువుతున్న కొద్దీ ఆనందం వస్తూ ఉంటుంది. అయితే కవితావేశాన్ని పాఠకుడు అందుకోవాలి. స్పష్టతను గుర్తుంచుకోవాలి. అలా కాకుంటే మధ్యలో సంధానం ఇబ్బందికి గురైపోతుంది. అయితే శేషేంద్ర కవిత్వంలో పదును దశకుమార చరిత్ర కథలా, అంతర్వాహినిలా అలంకారాలు ప్రవహిస్తాయి.
శేషేంద్రకు బాల్యం అంటే ఇష్టం. అతడి మనసు వెన్న. అలాగని ప్రతిసారి అలాగే కనబడడు. '' ఎక్కడ పసితనం కూడా బతకడానికి పని చెయ్యాలో అక్కడ నిజంగా తెగిపోయాయి నాచేతులు నిజంగా రాలిపోయాయి నా నాలిక పడిపోయింది. అక్కడ నేను ఝంఝా మారుతాన్ని కాను, ఆ పసివాడి కాళ్ళమీద, నా ఆత్మ లో ముత్యాల దండ తెగి అతడి మ్రోల పడిపొయింది, నా పద్యం అటువైపు చూడలేక ఏడ్చింది '' ఇది శేషేంద్ర మనసు. పసివాడి కాళ్ళముందు కడివెడు కన్నీళ్ళు పోశాను అనడం శేషేంద్రలోని అనుభూతి, బాల కార్మికులు పడే యాతనలను తట్టుకోలేని స్థితి. ఇదంతా బాలుర స్థితి, బాల్యపు సంగతులు.
''రైతు నాగలి మోస్తున్నాడు
క్రీస్తు శిలువ మోసినట్లు
ఈ దేశపు గర్భగుడిలో దేవుడి జీర్ణమై పోయాడు
ఆకలి వేస్తోంది మరో దేవుడి కోసం'' (పుట. 98) ,
'' ఇక్కడ దున్న తున్న ఓ అన్నా
నీవు ఒంటరి వాడివి కావు, నీవు కన్నీటి బొట్టుగా ఆగిపోవు '' (పుట 34)
మీరు నన్ను పిలిచారు, కానీ పిలవక పోయినా
మిమ్మల్ని వెతుక్కుంటూ నేనే వచ్చే వాడ్ని '' అంటూ రైతుకు తన మద్దతుని తెలుపుతున్నాడు. శ్రమించేవాడికోసం ఆయన ఎంతటి త్యాగాన్ని అయినా చేస్తాడు. ''నేను సత్యాగ్రాహి! సత్యం గుండెల్లో బ్రద్దలవుతున్న అగ్ని పర్వతం, నా గొంతులో గర్జిస్తున్న జలపాతం '' అంటూ యుద్ధోన్ముఖుడుగా శేషేంద్ర దర్శనమిస్తాడు.
ఇంకా...
''నా గొంతు నా ప్రజలకు దానం చేశాను. నా జాతే నా భాషకు ప్రాణవాయువు, నాదేశం నా శిల్పానికి ఆయువు, నేను రక్త ప్రవర్తను. ఈ ప్రయాణంలో ఆవిష్కరిద్దాం మనిషికి మృత్యువు లేదని, జీవితం ఎన్నటికీ చావదని, చాలా దూరం నడవాలి. సొంత గోడల్ని దాటి రండి ''. (పుట.39)అంటూ ప్రజను చైతన్య పరచడం గమనించదగిన అంశం. శేషేంద్ర అమృత తుల్యమైన జీవనం కోసంచాలా కష్టపడాల్సిన ఆవశ్యకతను విశదం చేసారు. ఈ వాక్యాలు మహాభారతంలోని పాండవులు హిమాలయాలగుండా స్వర్గం చేరుకునే దిశగా ప్రయాణం సాగించడాన్ని గుర్తుకుతెస్తోంది.
కేవలం ఊహల్లోనే కవిత్వం రాయడానికి శేషేంద్ర ఇష్టపడరు. ఆధునిక మహా భారతం ప్రారంభంలోనే ''లేస్తోంది ఉష : కాంతుల్లోనించి ఒక హస్తం '' అంటూ శ్రామిక కర్షక వర్గాలందర్నీ చైతన్య పరచడం గమనించదగినది. కవి తన కవిత్వ ధాటితో ప్రజను ఏకతాటిమీద నడిపించాలని ప్రయత్నం చేసాడు. శేషేంద్ర కవిత్వంలో '' నేను '' చాలాసార్లు కనబడుతుంది. ఆ నేను అనేది దేనికి ప్రతీకగా వాడుతున్నాడో తెలిస్తేగానీ విషం బోధపడదు. ఒకసారి శ్రామిక శక్తిగా, విప్లవ మూర్తిగా, అందమైన ప్రకృతిగా, చిన్న పిల్లాడిలా, సముద్రంలా చాలా రకాలుగా కనబడుతుంది.
శేషేంద్ర కవిత్వంలో వైదికాంశాలు ఉపనిషదంశాలు కనబడతాయి. వ్యక్తిగత జీవితంలో కూడా వాటిని ఆచరించాడు.
'' నేను మానవ జీవిత పొలాలన్నీ దున్నుతా, ఈ చేత్తో నేను ఏఅందాన్ని సృష్టించలేదు? నా బ్రతుకొక సున్న కానీ నడుస్తున్నా... ''
''పూర్ణ మద : పూర్ణ మిదం పూర్ణాత్ పూర్ణమదచ్చుతే
పూర్ణస్య పూర్ణ మాదాయ పూర్ణమేవావిశిష్యతే'' అంటూ సమస్తం పూర్ణం నుంచే వచ్చింది అనే వేద మంత్రాన్ని స్ఫురించేలా సూచించారు.
శేషేంద్ర ఉదయ కాలంలో స్నానం చేసాక సూర్య నమస్కారం చేస్తారు. సూర్యుడు ప్రకృతి ప్రాసాదించిన వరంగాను, బతుకు సారధిగాను భావించేవారు. ఆ సూర్యుడే విజృంభిస్తే మండే సూర్యుడిగా మారుతాడని నిరూపించేదే మండే సూర్యుడు కవిత్వం. అదే సూర్య పర్వంగా ఆధునిక మహాభారతంలో చేర్చారు. సూర్యోదయం శ్రామికుడికి ప్రతీక గా పేర్కొన్నారు.
శేషేంద్ర కవిత్వంలో సింబాలిజం, ఆలంకారిత, పదచిత్రాలు మనం దర్శించవచ్చు. కవిత్వంలో కవిత్వపు పాలు ఉందా? ఉంటే అదే చిరకాలం నిలచి ఉంచేలా చేస్తుందని నమ్మే వ్యక్తి శేషేంద్ర.
లేస్తోంది హస్తం అన్నప్పుడు ఆ హస్తం శ్రామికుడికి, ఆ శ్రామికుడు సూర్యుడికి ప్రతీక. ఎర్ర కోరికను కనడం, విప్లవభావాన్ని వినూత్నంగా వ్యక్తీ కరించడం ఇతడికి అలవాటు. ఈ నేపథ్యాలలో అలంకారిత సహజంగానే వస్తుందీతనికి.
కర్షకుడు అంటే అమితమైన అభిమానం. ఇతని కవిత్వంలో కర్షక, దాని పర్యాయపదాలు చాలా కనబడతాయి. " నేను మానవ జీవిత పొలాలన్నీ దున్నుతా " అంటూ ఆకలిని తీరుస్తున్న కర్షకుడు లేనిదే మానవజీవితం లేదని కవి సందేశం.
శ్రామికుడు ఎప్పుడూ దోపిడీకి గురి అవుతునే ఉన్నాడు. అందుకే తిరగబడమని కవి చైతన్యపరుస్తూ ఉండాలని ఇతడి సిద్ధాంతం. కర్షకుడిని ఉద్దేశించి - '' కొండలతో సముద్రాలతో కలిసి బతికేవాడికి తుఫానులొక లెఖ్కా " అని తీర్మానిస్తాడు.
''కాలాన్ని నా కాగితం చేసుకుంటా - దాని మీద లోకానికి ఒక స్వప్నం రాసి ఇస్తా '' అంటూ అందమైన స్వప్నంతో సమసమాజ స్థాపనకు నడుబిగించిన మేధావి శేషేంద్ర.
ఎంతటి వాడికైన కాలం తనలో కలుపుకుంటూనే ఉంటుంది. అయితే శేషేంద్రకు నిద్ర పట్టదు. ఆయన నిద్రలో గడిపిన రోజులు చాల తక్కువ. తన కవిత్వమే ఆయుధంగా నిలిచి ఒక విప్లవకవిగా గుర్తింపు పొందాడు. పైన ఉండే అధికారులకు, అపైన పెత్తనం చెలాయించేవారికి శేషేంద్ర ఒక సింహ స్వప్నం.
శేషేంద్రలో ప్రేమ విశ్వమానవ సమానతకు దారితీస్తుంది.
''ప్రేమ ప్రేమంటే మాటల్తో ప్రేమవుతుందా
రెండు పూటల్ నషాతో మా దాహం తీరుతుందా?
నీవు రాశీనవే పాడి దాసీ నయితి... '' (పుట. 247)అంటూ ప్రజలందరూ ప్రేమఉన్న చోట దాసీగా ఉన్నా ఇష్టపడతారని, అది అధికారంతో చెలాయిస్తే చేయడానికి ఇష్టపడరని విశ్వసిస్తాడు. శేషేంద్ర ప్రేమ పర్వంలో మరెన్నో అంశాలు గ్రహించవచ్చు. అయితే అవి ప్రేయసి, ప్రేమికులకు సంబంధించినవిగా, ప్రేమ తత్త్వాన్ని తెలియజేసేవిగా కూడా చూడవచ్చు.
''రండి, మా గుమ్మానికి తోరణాలుకండి
మానవ జీవితాన్నొక మహోత్సవం చేయండి
పిడికెడు వసంతాలు అందరికీ భిక్షపెట్టమంటావు
నీకుమాత్రం ప్రేమించే రెండు పెదవులు చాలునంటావు'' అంటూ ఎర్రగా విరగబూచిన వనజ్వాలలో ఉన్న మిలియన్ల పూలు గొంతు విప్పి పాడడం, మానవజీతాన్ని అందమైన వసంతంతో పోల్చడం కవి అనుభూతికి మానవ సంబంధానికి ఒక ఉదాహరణ.
బాధలనే అగ్ని నుంచి కవి బయటపడి సువర్ణంగా మారతాడని శేషేంద్ర భావించారు. వాల్మీకి మొదట ఎన్నో పాపాలు చేసాడు, బాధలు అనుభవించాడు, కిరాతుడయ్యాడు. అవ్యక్తాన్ని వ్యక్తం చేసుకున్నాడు. అనుభవంతో ఒక అందని బిందువునందుకున్నాడు. ఇదంతా కవితా పరిణితిగా, వ్యక్తంనుంచి అవ్యక్త దశకు చేరుకోవాలని, ద్రష్టగా మారాలని బోధించారు. వేమనను రేంబోతో కలిసి దర్శించడం ఒక అనుభూతి. పరుసవేది సిద్ధించిందా? అని అడిగేలోపే ''హిరణ్యవర్ణాం హరిణీం సువర్ణ రజతస్రజా '' అని రాయడాన్ని శేషేంద్ర చదివారు. ఇలా కవి ఎదుటవారి హృదయంలోని అంశాన్ని ముందుగానే కనిబెట్టాలని శేషేంద్ర భావన. రాసేభాషకు మాట్లాడే భాషకు తేడా అవసరం లేదని భావించినవాళ్ళలో శేషేంద్ర ఒకరు.
''నీవు ఇప్పుడు లే ఉ
కానీ వాలుతున్నావు ఒక కొండలా '' ఇలాంటి వాక్యాలు శేషేంద్ర కవిత్వంలో మనకు కనిపిస్తాయి. ఆధునిక మహాభారతం చివరన భారతీయ కర్షకేతిహాసోపేత ఆధునిక మహాభారతాన్ని శేషేంద్ర రాసినట్లు తెల్పారు.
'' నే నెప్పుడు గొంతెత్తినా నా కోసం కాదు
యాభైకోట్లమంది కోసం గొంతెత్తుతాను ...
నేనంతా పిడికెడు మట్టే కావచ్చు
కానీ కలమెత్తితే నాకు
ఒక దేశపు జెండాకున్న పొగరుంది'' ఇది శేషేంద్ర అంతరంగం. ప్రజకోసం కవిత్వాన్ని వినియోగించడంలో గర్వపడే స్వభావి శేషేంద్ర.
ఆధునిక మహాభారతం వింటే, గులాం మనస్తత్వ కారణంగా వంగిపోయిన మోకాళ్లలో బలం వచ్చి, మనిషి కాళ్ళు నిటారుగా నిలుస్తాయి. నిర్భయత వచ్చి మనిషి మనిషిగా మారి భూగోళానికి ఇరుసుగా మారతాడని కవి సూచించారు. అదే ఫలప్రదంగా కీర్తిపొందుతుందని భావించాడు.
వర్గచేతన సిద్ధి, ఆత్మ గౌరవవృధ్ధి
జనవైరి నిర్మూలన, సమతా సమున్మీలన
సత్కాల వర్షళి, సస్య సంధ్యాకేళి
క్షామ రహిత గ్రామ ప్రభాత వాహ్యాళి
పశుపక్షి వృక్షాది ప్రాణికోట్లకు హాయి
పూర్ణ విగళితరుజ, దేశదేశప్రజ
ధన ధాన్య సమృధ్ధి, విద్యాన్న గృహ లబ్ధి
ఆబాలగోపాలమూ అన్యోన్య భూగోళమూ '' ఇది విశ్వమానవ, జీవకోటి పట్ల కవికుండే శ్రేయోదృష్టి. అదే ఆధునిక మహాభారతానికి ఫలశ్రుతి. క్షామ రహిత గ్రామాలు, ధనధాన్యాదులతో విద్య భూగోళానికి అవసరంగా సూచించాడు. పైన వన్నీ అవి ఈ భారతాన్ని చదివి వంటపట్టించుకుంటే ఆయా ప్రజలద్వారా సాధ్యమౌతుందని చెప్పడం కవి ద్రష్టత్వానికి తార్కాణం.
ఇలా శేషేంద్ర మన మధ్య లేకపోయినా, కవిగా, మేధావిగా ఎన్నో సన్మానాలు, సత్కారాలు పొందారు. రాష్ట్రేందు గా కీర్తి పొందారు. ఆయన కీర్తిశేషులైనప్పటికీ ఆతన పేరున ఆతని భార్య ఇందిరా ధనరాజ్ గిరి గారు, వారి కుమారులు శేషేంద్ర రచనలను పునర్ముద్రించి పాఠకులకు అందజేయడం శేషేంద్ర స్మృతికి సంబంధించి హైదరాబాదు కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉపన్యాసాలు ఇప్పించడం ముదావహం. శేషేంద్ర జీవితం అంతా కవిత్వానికి, సాహిత్య సేవకు అంకితం చేస్తూనే తన వంతు పాత్రను పోషించారనడంలో అతిశయోక్తిలేదు. ఇప్పటివరకు పరిశోధనాత్మకంగా మూడు యం.ఫిల్., లు రెండు పిహెచ్.డి., లు ఆయన సాహిత్యం మీద వచ్చాయి. శేషేంద్ర కవిత్వాన్ని చదవి అర్థం చేసుకోడానికి కొంత పాండిత్యం అవసరం. చాలా దేశాలు శేషేంద్ర పర్యటన చేసారు. చాలామంది అభిమానులను సంపాదించారు. చాలా భాషల్లో ఈతని కవిత్వం అనువాదం పొందింది.

అందరం బాగుండాలని అనుకోడం... తప్పేనేమో!?

2011-05-05T22:02:00.000-07:00

నేనో చేత కాని దళితుణ్ణి

పట్టు పరుపుల మంచం

తూగుటుయ్యాలలు నాకు అసలే తెలీదు

తినడానికి తిండీలేక

చదువుమీద మోజు తీరక

దగ్గుతూ ఊడిన ముక్కుతో

జీర్ణించుకోలేక

దినమొక యుగంలా

తద్దినానికి దూరంగా...

వేదమంత్రాలు నేర్చుకోక

అగ్ర వర్ణాల చాటున అధమంగా

శుభ్ర వర్ణంగా, చేతకాని వాడిగా

జీవిస్తునే ఉన్నా బ్రతకలేక !?

కులం ఎవ్వరిది? మతం ఎవ్వరిది?

ఎవ్వడు లబ్ధి పొందాడు ఈ కులంతో

గోకులం పోయింది బృందావనం గడిచింది..

వసంతాలు, సంతలు చెప్పుకోవడాలు

మారినా …

ధనపరంగ ఎదిగింది ఎవ్వరు ?

మతమన్నది మాయగా ఉంటే

ఆ మాయకు కారణమెవ్వరు ?

గుండె పగిలినాక రోదిస్తే, ఆ పాపం ఎవ్వరికి?

ఆ మతం ఏ కాలానిది ?

నే నొక్కటే అడుగుతున్నా

నే నోక చేతకాని దళితుడిని

అగ్ర వర్ణంగా పుట్టిన అధమ వర్ణాన్ని

నేనంటే నీకు ఒక పిలకగా కనిపించవచ్చు

నా మతం సనాతన ధర్మం.

నా ఇల్లే అగ్ని హోత్రం.

ఈ జన్మలో దాన్ని జీవచ్చవంలా ఉన్న

నామీదా నీ ప్రతాపం ?!

ఒకే ఒక్క మాట గుర్తు పెట్టుకో

కాలమా …

నాకళ్ళు నిప్పులు కురిపించక ముందే

నాకాళ్ళకు బలం వస్తుంది

నా గొంతు బలీయం అవుతుంది

నాకు నా బాధలు తెలుసు

నీతో పంచుకుందామని ఏన్ని సార్లు చెప్పినా

వినవా నువ్వు ?

నా మనసుతో చూడు

నేనొక భాషా సమాజానికి వారసుణ్ణి

నా హృదయం ఓ మండే కొలిమి

నా గొంతు బారెడు పదునైన కత్తి

కానీ నేనింకా సమాజానికి పురోహితుణ్ణే

అందరం బాగుండాలని అనుకోడం

తప్పేనేమో!?.

ట్రిబులైటీ హై(ఎలర్ట్) లైట్స్ (రాజీవ్, రాజన్నల ఆత్మలకు అశాంతిగా…)

2011-05-04T22:30:00.000-07:00

అందంగా కనిపించే ఈ ఆకాశహర్మ్యాలను చూసి,
ఇదేదో అద్భుతమని ఆనందించా...
వైట్ కాలర్ జీతం,యూనివర్సిటీ జాబ్ కదా అని అనుకున్నా
లేప్ టాప్ లు ఇచ్చారు కదా టాప్ గా ఉంటుందనుకున్నా
ఇప్పుడిప్పుడే అనిపిస్తోంది ఇది టేపుల బతుకని,
ఒప్పందాల సుడిగుండమని,
వంగివంగి సలాం చెయ్యాలని, గులాం గిరీ అవ్వాలని.

ఒక వేళ పర్మినెంట్ చేస్తారేమో అనే చిగురించే లోపలే
నాలోని నైరాశ్యం (నిరాశ)నిజాల్లోకి రమ్మంటుంది
పల్లెటూరి పిల్లల్ని నైతిక, సేవాదృక్పథంగా
భావి ఇంజనీర్లుగా, చరిత్రను తిరగ రాయాలని
పల్లెల్ని అందలం ఎక్కించాలని
అందమైన భారతమాతకు అలంకారాలు కావాలని
మనసున నిల్పి సృష్టించి , నవ్వే మందుగా ఇచ్చిన మనీషి మరలిపోయే..

నీ కాంట్రాక్టు అయ్యింది ఖాళీ చేయమంటే...
నా చేయి సాయంకోసం మిన్నులవైపు దీనంగా...
కనిపించిన ఆ ఆకాశమే శూన్యమై వెక్కిరించింది.

విధులు ఎవరికీ తెలియవు
హక్కుల గురించి మాట్లాడే అర్హతే లేదు
క్రమశిక్షణ లేటు ఫీజుతో భర్తీ
స్టాప్ మీటింగ్ ఒక టైమ్ వేష్ట్ ప్రోగ్రామ్
ఒక బకరా ఎదురు తిరిగి విధులడిగితే
మరో బకరా సిద్ధంగా ఉన్నాడని
యాజమాన్యపు ధైర్యం

మొత్తమంతా అరచేతిలో స్వర్గంగా
నిండైన జీవితం... ఎండిన ఆశ
´´ఉద్యోగాలకు ఇది ఒక ప్లాట్ ఫాం´´ అంటూ
కడుపునిండిన మాటలతో కాంట్రాక్టు యాజమాన్యం..
ఉన్నత ఉద్యోగం, ఉత్తమ విద్యార్థులు అనే ఆనందం ఒకప్రక్క
సంతృప్తితో బతకలేని బడి పంతులు మరో ప్రక్క
గంటకో జీ.వో, పనిచేసినవాడికే రాళ్ళ దెబ్బల అక్షింతలు
మత్తు వదలని యాజమాన్యం.. చిత్తు కాబోతున్న వైనం
వెరశి బి.పి. లకు గురౌతున్న ఉద్యోగులు
దినం తెలియకుండానే తెల్లారుతున్న పయనం...

లెర్నింగ్ బై డూయింగ్ అంటూ వీడియోల అభిలాష
వద్దు మొర్రో అంటూ విద్యార్థుల ఘోష
గంట క్లాసు గంట మాస్ కావాలనే విద్యార్థులు
ఫీడ్ బ్యాక్ పేరుతో ఉద్యోగులకు విద్యార్థులిస్తున్న రేటింగ్
గతి తప్పిన మతులు, గాడీ తప్పుతున్న గౌరవం

పొగడ్తలే కవ్వింపుల నిప్పు నిజాలు
బి.టెక్., కు రాగానే హైటెక్కుల టెక్కులు
పేదరికాన్ని మరిచిన, డాంబిక దారిద్ర్య ప్రదర్శన
పొగడ్తలతో మురిసిపోతూ అహం కారాలకు పోతున్న విద్యార్థి లోకం
విభజించి పాలిస్తున్న యాజమాన్యం
న్యాయదేవత నిట్టూర్పుల జాప్యం
అసలే కాంట్రాక్ట్ ఉద్యోగులు ఆపైన అడ్ హాక్ లు,
అవుట్ సోర్సింగుల గమ్మత్తులూ…
ఏం కానున్నాయో!?..
ఇంకే "రాజ"న్నల మనసుని జయించాలో... కాలమే కరుణించాలో..
పర్మినెంట్ అనే పదం ఈ సంస్థకు "మునగ చెట్టు కొమ్మ" ఏమో..

అలసి... సొలసి... వెరశి...
కాంట్రాక్టు ఉద్యోగాలపేరుతో నాట్యం చేస్తున్న
రాజీవ్, రాజన్నల ఆత్మలకు అశాంతిగా…
రాజీవ్ విశ్వవిద్యాలయాలు…

chaduvu

2010-04-12T05:29:00.000-07:00

నన్నుకన్న తల్లికి చదువులేక పొయినా పర్వాలేదు
నేడు చదువు పేరుతో మనిషిని
పీల్చేస్తున్న విద్యాలయాలు
వయస్సు ఉడిగిన మనస్సు
దిక్కు తోచని ప్రయాణం
ఏంచేయాలో తేలని అవస్థ
దీనంగా హీనంగా బ్రతక లేక ఉన్న
వ్యవస్థ విలువలు లేని చదువు
అర్థం కాని సమస్యలలో చిక్కుకున్న యువత
ఏక్కడుంది సమత
పనికి రాని ఆవేశం మతి తప్పిన ప్రయాణం ఎక్కడికో
ఈ గమ్యం
నిలువెల్ల విషం
కళ్ళనిండా కామం
ఈ న్యాయం ఎవ్వరికి ఈ చదువులు ఎంతవరకు ?

భార్యా బాధిత సంఘం- నివేదిక

2009-09-15T02:01:00.001-07:00

ప్రేమనీకని మనసులోని శక్తినంతా నీకై ధార పోస్తే
మనషివన్నమతం మరచి మతమంత కుమతంతో
తినడానికి తిండి వంటలేక మతి తప్పిన మనసుకి
నీవైచ్చిన వైధవ్యం దిక్కుమాలిన చేతకానితనం
మరిచైపొయిన దిగులుతనం

తిట్లు నీకు చాలవు
శాపనారథాలు సరే ; థూవ్ నిన్ను గన్ను నీ తల్లికి
పురుటినొపుల కుదువుపెట్టినవ్ ఎందుకింత వరకు
మాటలెన్ని సీసాల్లొ నింపినా మబ్బూలేని ఆకాశంలా
ఆరొగ్యం,లేని ముసలితనంలా
ఎన్ని తిట్టిన ఏమి ఫలితం

మగాడుని మృగాడిగా మార్చిన భార్యలందరికి
భార్యలందరికివే వందనం

drowpathi

2009-03-15T01:30:00.000-07:00

కీచకుడు మాళవీ ,కేకయుడు (సూత్రజాతి రాజు)ల పుత్రుడు . మాలవ రాజు పుత్రి మాలవి. వీరికి 100మంది పుత్రులు పుట్టారు . కేకయుడి కూతురు చిత్ర లేక సుధేష్ణ ,విరాట రాజు పట్టపురాణి. విరాటరాజు - సురధ అనే మరో భార్యను కలిగి ఉన్నాడు . ఈ సురధ కోసలరాజు కుమార్తె. వీరిరువురికీ శ్వేతుడు అనే కుమారుడు పుట్టి కొద్ది రోజులలోనే మరణిస్తాడు. విరాటునిజ్యేష్ట పుత్రుడు శంఖుడు . మాలవి కేకయుడు పుత్రులలో కీచకుడు పెద్దవాడు. కీచకుని పినతల్లి కూతురు సుధేష్ణ. కాబట్టి కీచకుని చెల్లెలు సుధేష్ణ. కీచకుడు సైరంధిని చూసి హృదయంలో కాముకుడి భాధతో కావాలనుకొంటాడు. ఎలాగైనా ఒప్పించమని సుధేష్ణను ప్రార్ధిస్తాడు. చివరకు మత్తు పానీయం తెమ్మని సుధేష్ణ కీచకుని ఇంటికిపంపిస్తుంది. కామాతురుడైన కీచకుడు ఆమెని కావాలని ఆత్రంగా పట్టికోగా, సూర్యునివరం వల్ల వచ్చిన రాక్షసుడు కీచకుని తోసేస్తాడు.అయినా కీచకుడు వెంట పడి తరిమి విరటరాజుకొలువులో ఆమెను తంతాడు. దిక్కులేని సైరంద్రి విరటరాజుతో జరిగినదాన్నంత చెప్పనా ఆమెను కాపాడడనికి ఎవరూ లేరు. అప్పుడు కొంకు భట్టు రూపంలో ఉన్న ధర్మరాజు ఇలా సభలోకివచ్చి మాట్లాడకుడదని చెప్తాడు. పక్కనే ఉన్న భీముడు కోపం తో ఒక విశాల వ్రుక్షాన్ని చూసి దానితో కీచకుని చంపాలనుకొంటాడు. దాన్ని గమనించిన ధర్మరాజు కూడదని వ్యంగ్యంగాచెప్తాడు. ఆ రోజు అల బాధతో గాఢమైన కోపం తో ఉన్న ద్రౌపది భీమునితో చెప్పి ఏడుస్తుంది. భీముని పధకం ప్రకారం నర్తనశాలలో కీచకుని ముద్దలా చేసి చంపేస్తాడు. ఆ విషయం పక్కనున్న నర్తనశాల కాపరికి తన గంధర్వులైన భర్తలు కీచకుని వధించారిని వెళ్ళిచూడమని చెబుతుంది. విషయం అర్థమైన ఉపకీచకులు దీనంతటికి కారణం సైరంద్రి అని తలచి ఆమెను కూడా కీచకుని శవంతోపాటే కట్టి దహనం చేయడానికి శ్మశానం వైపు వెళ్తారు. ద్రౌపది ఆర్తనాదం విన్నభీముడు విషయం తెలుసుకొని ఉపకీచకులను చంపి ద్రౌపదిని రక్షిస్తాడు. కీచకుడు మాళవీ ,కేకయుడు (సూత్రజాతి రాజు)ల పుత్రుడు . మాలవ రాజు పుత్రి మాలవి. వీరికి 100మంది పుత్రులు పుట్టారు . కేకయుడి కూతురు చిత్ర లేక సుధేష్ణ ,విరాట రాజు పట్టపురాణి. విరాటరాజు - సురధ అనే మరో భార్యను కలిగి ఉన్నాడు . ఈ సురధ కోసలరాజు కుమార్తె. వీరిరువురికీ శ్వేతుడు అనే కుమారుడు పుట్టి కొద్ది రోజులలోనే మరణిస్తాడు. విరాటునిజ్యేష్ట పుత్రుడు శంఖుడు . మాలవి కేకయుడు పుత్రులలో కీచకుడు పెద్దవాడు. కీచకుని పినతల్లి కూతురు సుధేష్ణ. కాబట్టి కీచకుని చెల్లెలు సుధేష్ణ. కీచకుడు సైరంధిని చూసి హృదయంలో కాముకుడి భాధతో కావాలనుకొంటాడు. ఎలాగైనా ఒప్పించమని సుధేష్ణను ప్రార్ధిస్తాడు. చివరకు మత్తు పానీయం తెమ్మని సుధేష్ణ కీచకుని ఇంటికిపంపిస్తుంది. కామాతురుడైన కీచకుడు ఆమెని కావాలని ఆత్రంగా పట్టికోగా, సూర్యునివరం వల్ల వచ్చిన రాక్షసుడు కీచకుని తోసేస్తాడు.అయినా కీచకుడు వెంట పడి తరిమి విరటరాజుకొలువులో ఆమెను తంతాడు. దిక్కులేని సైరంద్రి విరటరాజుతో జరిగినదాన్నంత చెప్పనా ఆమెను కాపాడడనికి ఎవరూ లేరు. అప్పుడు కొంకు భట్టు రూపంలో ఉన్న ధర్మరాజు ఇలా సభలోకివచ్చి మాట్లాడకుడదని చెప్తాడు. పక్కనే ఉన్న భీముడు కోపం తో ఒక విశాల వ్రుక్షాన్ని చూసి దానితో కీచకుని చంపాలనుకొంటాడు. దాన్ని గమనించిన ధర్మరాజు కూడదని వ్యంగ్యంగాచెప్తాడు. ఆ రోజు అల బాధతో గాఢమైన కోపం తో ఉన్న ద్రౌపది భీమునితో చెప్పి ఏడుస్తుంది. భీముని పధకం ప్రకారం నర్తనశాలలో కీచకుని ముద్దలా చేసి చంపేస్తాడు. ఆ విషయం పక్కనున్న నర్తనశాల కాపరికి తన గంధర్వులైన భర్తలు కీచకుని వధించారిని వెళ్ళిచూడమని చెబుతుంది. విషయం అర్థమైన ఉపకీచకులు దీనంతటికి కారణం సైరంద్రి అని తలచి ఆమెను కూడా కీచకుని శవంతోపాటే కట్టి దహనం చేయడానికి శ్మశానం వైపు వెళ్తారు. ద్రౌపది ఆర్తనాదం విన్నభీముడు విషయం తెలుసుకొని ఉపకీచకులను చంపి ద్రౌపదిని రక్షిస్తాడు.

ఎదురు చూపు నీ ఓరచూపుకోసం

2008-10-20T22:18:00.000-07:00

ఎదురు చూపు నీ ఓరచూపుకోసం
మత్తు చిత్తు గమ్మత్తుకొనసాగె మరుత్తులసొత్తు

ని వాలు కంటి చూపు నా ప్రియభామిని

సరసానికే సరంజామా

నీలోనే ఆ ఈ ఊలు నేర్చుకుంటూనా

ఈ జన్మను సార్థకం చేసుకుంటూ

మరుజన్మకి కూడ నీకే నీకోసం

సరవంగా సగర్వంగా ఉంటూనె ఉంట

నా దరికి రావా నా సొగసుల తలపా నా మరందాల వలపా

సమత్వ వశం తప్పేనా!..

2008-08-02T08:16:00.000-07:00

ఏమనుకున్నావో మృచ్చు దేవత వీడలేదు

గౌతమీ లు ఎన్నితిరగబడుతున్నాయో

దిక్కులేని జనం ఏమిటో

దినదినం నూరేళ్ళ ఆయుష్షు

బతడానికి అవస్తల వ్యవస్థ
లేనివాడికి ఉన్నవాడికి తారతమ్యం
ఈ చావుదగ్గరే కదా?
ఓ సునామీ,ఓ రైలూ ఇలా ఎన్నో కదా!

జీవితానికి అర్థం లేని

బ్రతుకే బరువుగా నిరాశే ఆశగా

రమ్మనే పోరాడే మృత్యు కుహరం లోకి

ఎన్నో రాతలు ఈ తలలు మార్చేనా?

మట్టి బ్రతుకులో వెలుగు నిండేనా?

సమత్వం వశం తప్పేనా!

ఆదర్శం

2008-07-25T08:31:00.000-07:00

ఆదర్శం
అందరం మనమే నిరాశ మనకు వద్దు

సహజీవనం మన్ముదు వస్తే

చేయవలసింది మనముందు ఉంటే

అయ్యేవన్ని మన మంచికే అయితే

వద్దుగాక వద్దుగాక నిరాశ
నేనేప్పుడూ చెప్పలేదు జోతిష్యం
కులమతాల చిచ్చులో రచ్చ బడిన దేహంతో
నిప్పులాంటి నాదేహం ముక్కలౌతుంటే
బాధకాదు నీ వంతె మారవ్ అనను

ఎప్పుడూ ఆనందం నీకే సొంతం

నీ క్రోధమైన ముఖం నవ్వుతో కప్పు

నీ విరుపుమాటలకు కాస్త తేనె పూయు

నీ నడతకు కాస్త హుందానియ్యు

అప్పుడు నువ్వే రాజువు

నీ మాటేవేదం నువ్వే అందరి ఆదర్శం

ఒంటరి పోరాటం

2008-07-02T08:05:00.000-07:00

నడుస్తున్న జీవనయానం
ప్రతీదీ నా వెంటే రావాలని
ఎదురుచూపుల ఎండమావులు
తరంగాల మత్తు నిద్ర

నేనెవరూ.. తేలుసుకునే లోపే
మతమార్పిడుల అండమాన్లు
మతితప్పి శ్రుతిలేని ఒంటరి
బాటసారి పయనం ఎంతవరకు ?

నింగితో పోరాడుతునే
నేలకోసం నల్లా కోసం
గతి తప్పుతున్న ఈ జీతం
ఎంతగాని ఈ ఒంటరి పోరాటం

దిక్కు తోచని దైన్యం

2008-05-12T04:26:00.000-07:00

నడుస్తున్న చరిత్రకి ఏమీ అనలేని దౌర్భాగ్యం నాది

నన్ను ఎక్కడ తోసేస్తూందో ఏ కాలం ఎక్కడ పడేసుందో

తెలీక దిగులుతో ఎన్నాళ్ళు ఎన్నేళ్ళు ఈ జీవితం

డిగ్రీలకు బతుకులేక విజ్ఞానాన్ని వాడలేక

బతుకు వ్యధలో గతి లేక మతి పోతున్నవాడిని

ఉద్యోగం వచ్చినా చాలని జీతం,పెరుగుతున్న ఖర్చు

నువ్వనే సామ్యవాదం సెగలు ఎప్పుడో పోయాయి

ప్రజాస్వామ్యంలో అందరూ ప్రభువులే

దండుకు తినడం వారి నైజం అడిగితే, అరదండ

ఏంతవరుకూ సాగుతుందో, తెలీదు కాని

ఎక్కడ శాంతి లేదు, హింసతప్ప

ఉన్మాదాలు తప్ప, ఆలోచనలు లేవు

ప్రేమపేరుతో అరాచక మూర్తుల క్రౌర్యం

వలదంటే ప్రాణసంకటం దిక్కుతోచని దైన్యం

అన్ని నాలోనే ...నేను

2008-04-14T23:00:00.001-07:00

నేను నడిచే అగ్ని పర్వతాన్ని
లేత గుండెల్ని పిండి
రోడ్డున పడ్డ పసిబాలుడ్ని

మేముండే బస్తీ

ఒకనాటి కారడవి కాదు

వయస్సుడిగి నడవలేక

తీనడానికి తిండిలేక

బక్కచచ్చిన పాలేటి జీవితం నాది

దినమంతా దిశలమొలతో

రాత్రయితే పైసాచిక వేశ్యల రొచ్చులో

జీవనం సాగిస్తూ బతకలేక

నరుక్కుంటున్న జాతి మాది

నీవనే దళిత పంచమ అన్నీ

నాలోనే ననుతింటు క్రూరంగా

హింసిస్తున్న వైనం

ఏం చెప్పను నేస్తం

పెళ్ళి పెడాకులు జీవితం
నిరాశ వైరాగ్య మంటలు
దిక్కు తోచక దీనంగా
బతుకీడ్వలేక అనుక్షణం

నీ శ్వాసే ఆశగా

దినమొక యుగంగా

నడవలేక నడుస్తున్న

మంచిరోజులు వస్తాయని

ఈ జన్మనుంచీ విముక్తి పొందగలనని

ప్రేమకు పరాకాష్ట జీవితపు రాస్తా

(మనిషిలోనే అన్ని స్వభావాలు ఉంటాయని మనిషితత్త్వం వివరించాలని చిన్నప్రయత్నం)

భాగ్యపు శతం

2008-02-12T02:17:00.000-08:00

సరిగమలు నేర్చుకుంటున్న
రాగాలు పలకలేని రోగం నాది
విరిసే పువ్వు నవ్వు ఒక్క సారి అంటే
నిప్పులు కురిపే కాలమిదని కాదు పొమ్మంది

నవ్వు తున్న ఆకాశం కాలుదువ్వు తూంది

కంప్యూటర్ రాక్షసి కాటేయ్యాలని కూచుంది

కడుపుమండి కార్లు పరుగులేడుతున్నాయ్

చెట్లు దిక్కులేక తిరగబడక ఏడుస్తున్నాయి

రాత్రులు పనిలేక, పగలు తిండిలేక
దినం తీరలేక, ఎండమావి జీవితం
నారుపోసేవాడు నీరుపోయలేక ఎండిన
మోడు వారిన దివ్య విగ్రహం నా రూపం
నేనంటే కలిమికి కర్కశం నా పేరే దైన్యం

బాధపడిన ప్రతిసారి ఓదార్పు నా ఊపిరి

తిండిలేని దినం తిరగలేని గతం శతం

నేడూపిరై పీలుస్తున్నా కాలుష్య వర్తమానాన్ని

కారాదని ప్రయత్నిస్తున్నా భాగ్యపు శతాన్ని

ఆశావాదం

2008-01-15T23:23:00.000-08:00

అన్నీ ఉన్నాయి కావల్సింది తప్ప
ఇంతకీ ఏది కావాలో నాకు తెలీదు
ఎన్నో యేళ్ళుగా చదువుతునే ఉన్నా
అవసరాలకు డబ్బు ఆనందానికి స్నేహితులు
కాలం తెలీదు చదువుతున్నప్పుడు
ప్రేమలో పడినప్పుడు

సంపాదించడం తేలికే అంటారు

కాని ఎలా సంపాదించాలో తెలీదు

కుర్రకారు సరదాలు తీరేదెప్పుడు
ఏమిటో ఆనందమని పేరుకే గాని
తృప్తిలేని జీవితం అంతులేని ఆశ

తత్త్వం చదివినా, డిగ్రీలు పూర్తయినా

సమగ్రతలేని పాండిత్యం పనికిరాని శరీరం

ఏదో చెయ్యాలనే తపన
ఎందుకూ పనికిరాని నిరాశ
పెద్దలు చెప్పడానికే ఇబ్బంది పడే
సమస్యల వలయాలు

దినదినం కోట్ల వ్యాపారం

రోజుకో కొత్తజబ్బుతో నరకం

వెరశి నాపేరు ఆశావాదం

బస్తీ మే.....

2008-01-12T02:43:00.000-08:00

పండగలో సందడి

పండగంటే మహాఆనందం

చెప్పలేని రద్దీ అరగని ఆహారం

ఒకటేమిటి డబ్బుల దండుగలు
ఒకటే ఆయాసం,వికారం కూడా
హైదరాబాదుకు పండగవస్తే
బస్తీ నిండుగా దండుగ బేగులూ
ఉక్కతో సతమతమయ్యే

బస్సుల హోరులూఉన్న బస్సుల్లో

కొన్ని బెజవాడ డొక్కు బస్సులతో

కళకళ లాడిపోతుంది

ఏం చెప్పమంటారు బిక్కచచ్చిన శాంతం

కన్నంబడిన కొత్త చొక్కా,ఊరంత కంపు

మాములుగనే మూసీనదీ తాండవ మురికితోనే

ఆపై పండుగకు కాసిన్ని పాలితిన్ కవర్లు

కుళ్ళుకంపుకొట్టే మసాలాలు

పండుగ అంటే రద్దీగానూ

మరింత కుళ్ళుగాను అమ్మో
నా వల్లకాదు గురూ అనే పేద

తట్టుకోలేని పెద్ద

ఏం చెప్పమంటారు

బస్తీ మే సుస్తీలు, కుస్తీలు

తెలుగు చదివిన విద్యార్థీ .. నీ గమ్యం ఏది?

2008-01-07T20:43:00.000-08:00

తెలుగు చదివిన విద్యార్థీ .. నీ గమ్యం ఏది?

ఉద్యోగం చేద్దామని సిటీకి వస్తే
ఏ ఉద్యోగం కోసం వెళ్ళినా
అనుభవం ఉందా? అనే ప్రశ్నే తప్ప
ఉద్యోగం యిచ్చే నాథుడే లేడాయే

తిరిగితిరిగి చెప్పులరిగిపోయాయి
పేద ఆడపిల్లకి వెదికే సంబంధంలా
నాకు ఈ సిటీ ఉద్యోగాన్ని యివ్వలేదు
ఎందుకంటే నే చదివింది తెలుగని

ఎంగిలిషులో తిట్టినా అందంగా ఉంటుందని
ఆ ఎంగిషు రాక పోతే తెలుగు చెప్పే లేవని
దిక్కులేక ధనంలేక తెలుగు చదివానని
ఎన్నిఎన్ని మార్లు బాధ పడాలి

నీతి అంటే చాతకని తనమని
చదువు అంటే కంప్యూటరనీ
తెలిసే నాటికే ఆ భాషలు మారిపోతున్నాయి
సంస్కృతం చదివితే కార్పోరేటర్ కరుణిస్తుందని

ఉన్నడబ్బు అప్పుల డబ్బుతో ఎలాగో ఈడిస్తే
ఖర్చు నాలుపదులు, ఉద్యోగం వస్తే రెండునాళ్ళు

ఓ విద్యార్థి! చదువుకోసం కష్టపడేకన్నా
పది గోవులు కాసుకున్న పాలో పెరుగో
ఇది నడుస్తున్న చరిత చెబుతున్న వాస్తవం

ఎన్నో డిగ్రీలు చదివే కన్న
నీ రికమండేషన్ నీ మూతికట్టు మని
నీ జీవితాన్ని మార్చే రోజుల రాజులివి

నీ కులం అడుగువర్ణమైన ఓఖే
కమ్మ కాపువంటి అధికవర్ణమైన ఓఖే
దిక్కుమలిన బ్రాహ్మణ వైశ్యాదికులంలో ఉండకు
నువ్వు మతం మారినా నిన్ను వెలివేస్తారు

ఈ కాలం మారేనా? ఈ చదువు ఉద్ధరించేనా!?
ఈ కాలం కరుణించేనా! నా బతుకు నిలిచేనా?
ఎన్నేళ్ళిలా...? జీవించలేక మరణించేనా?

అందం అంటే ...?!

2008-01-04T20:49:00.000-08:00

అందం అంటే ...?!
మనసా తెలుసా నీకిది
ఆలోచనలో నీవే ఆరాటంలో
నీవే నే నంటే నీ కెందుకో
అంత అది స్వప్నంలో కనిపిస్తూ
ముత్యంలో కదిలాడే సౌందర్య నయనా
నీకిది న్యాయమాఉద్యోగాలపేరిట పెళ్ళిని
వాయదవేస్తూకళ్ళెదుటే కనబడి
మాయమై పోతే ఏమనాలి

ప్రేమకి పర్యాయ పదాలక్కర్లేదు
నీ మాట నీ గుర్తు నీ స్పర్శ
అన్నీ అనుభూతులే
కదిలించే శక్తే నీవు

నమ్మలేవా నేస్తమాఅందం అంటే
కేవలం ఆకర్షణ కాదని అందాన్ని
చెప్పేదే హృదయమని నిన్ను చూస్తేనే
తెల్సిందినీ మాటలతోనే పరిచయమైంది

జన్మజన్మల పరిచయమే పెళ్ళని
నే నమ్మను గాని, భార్యే అనురాగానిస్తే
అదే స్వర్గమని నమ్ముతా

అమృతం వల్ల చవంటే తెలీదుకాని
నీ అధరామృతం వల్ల
చైతన్యమే వస్తుంది సుమా

YEAR END FEAR

2008-01-04T19:54:00.000-08:00

నిక్కి చూసే వత్సరమా
ఆంగ్ల నామ సంవత్సరం వస్తోంది

ప్రజా నాయకుల్ని చంపి
బెనజీర్ మరణం నుండి మేల్కోక
ముందే తెలుగు ప్రజకు
ఓ పి జె అర్ మృతి
ఎందుకు అంతటి క్రోధం

నీ రాకకు నెత్తుటి గీతలు కావాలా
రక్తపు ధారలు నీకు అంత ఇష్టమా

తెలుగు నిరుద్యోగులకు గ్రూప్
ఉద్యోగాలతో కంగారు పెడుతూంటే
కోచింగుల పేరుతో కోట్లకు పడగలు

నీ వింత తెలియదు కానీ
ఒకటి నిజం నిరుద్యోగుల
ఆశల ఆశలపై నీళ్ళు జల్లావు

ఇంతటి కాంపిటేషన్
ఆ పైన లైఫ్ అండ్ డెత్
అందుకే నీవంటే కుర్రకారుల
తల్లిదండ్రులకంతటి భయం

ఓ! ఆంగ్ల నామ సంవత్సరమా, ఆహ్వానం

2007-12-20T01:10:00.000-08:00

ఓ! ఆంగ్ల నామ సంవత్సరమా, ఆహ్వానం
ఓ! ఆంగ్ల నామ సంవత్సరమా, ఆహ్వానం
చల్లని మరుత్తు వెచ్చని కౌగిలికి
సిగ్గుముగ్గు కుర్రకారుకీ
నువ్వేం చేస్తావో తెలీదు కాని
నువ్వు వస్తావంటే ఏదో మత్తు మాకు
గ్రీటింగుల పండగ మొదలైనట్లే
స్కూలు పిల్లల నుంచీ విశ్వవిద్యాలయానికి
నీవంటే ఎంచో ముచ్చటా, అచ్చటానూ
ఎంతో మందిని కలుపుతావు
ఎంతో మందిని విడదీస్తావు
ఏమిటో అంతుపట్టని విలాసం
నీవుకిక్కెక్కిన కుర్రకారుని చూస్తే
మత్తెక్కిని తుమ్మెదవవుతావు
వారి మత్తు శాశ్వతం కాకూడదని
కళ్ళు తెరచి ఆనందం పొందాలని చూస్తావు
మంచినిచ్చే ఆనందమా
నీ కివే నా ఆహ్వానం
నీ రాకకై క్రిస్మస్ వస్తోంది
భవిత బంగారం కావాలని..
నీకై, శ్రమిస్తూనే
ఎదురు చూస్తా..

మధ్య -- మంద హాసం

2007-12-18T01:33:00.000-08:00

మధ్య తరగతి మంద హాసం
మబ్బువీడని మతం కులం

పురోహితుడిగా చెలామణీ
జేబులో లేని కాణీ
పేరుకు అగ్రవర్ణం
బతుకులేని జీవనం

వృత్తులు మారిన మతాలు మారినా
నుదుటిపై నెత్తుటి గీత మతం కులం

ఎన్నాళ్ళీ జాడ్యం? ఎన్నేళ్ళీ కులం?
తరాలు మారాయి దినాలు మారాయి
నేటి దినం తీర్చే దెవరు?

సంకరం సంగమం ఉన్నా
ఏ కులమని నీ బోడి ప్రశ్న

ఊర్లలో మొదలై విశ్వ విద్యాలయాలకు
ఓట్లతో మొదలై రాజకీయలకు చేరినై
దేవుళ్ళకు ప్రాకినై ఇంకా ఎన్నెళ్ళు?

కులం పేరుతో మారణ హోమం
సిగ్గు లేదా మనిషివని చెప్పడానికి

నీకు తెల్సు దాన్ని ఎలా ఉపయోగించాలో
కుతంత్రాలు మాని మనుగడ చెయ్

కలకాలం కుళ్ళులేని మనిషిగా
మానవత్వంతో మరో అదర్శం నీవవ్వు

2007-12-11T01:08:00.000-08:00

అందాలకు....మెరుపు
అందాలకు కొసమెరుపెప్పుడు
సంసారానికి జీవం ఎప్పుడు
మధ్యతరగతి అంథహాసం
మబ్బు వీడని సూర్యకాంతి
నింగినంటిన మెరుపు ధరలు
కల్లలైన జీవితపు పగటి కలలు
నరుని మనసు నాట్యమాడితే
ఇంటిలోన ఈగల మోత
కడుపులోన ఈగలమోత
అందమని పేరే ఓ నటన
మట్టి కలిపిన మనిషి చూడు
దిక్కులేని తెలివి చూడు
మనిషినంటిన కలిమిచూడు
కుళ్ళుచాటున కులముచూడు
మెరుపునున్న కాంతి కావాలా
దగ్గరున్న మంచి వదలి
లేని దగ్గులు మానుమింక
భూమినుండి బతుకుతెరవు
చూడుమింక
ఒట్టి మెరుపుల గొప్పలేల
బతుకివ్వని తిండి ఏల
నీతిలేని కలిమి ఏల
కలకాలం కుళ్ళుతో
కోట్లుండినా చావు ఏల
ఏదినిజం ఏది శాశ్వతం...

తాకాలనిపించే తాండ్ర

2007-12-07T02:55:00.000-08:00

తాకాలనిపించే తాండ్ర
నేటి తేనీటి విందులు......
ముత్యంలాంటి చెలి
బుగ్గమీద కాసింది ఓ కాయ
దానికి రసాభిరుచిలేని వాడు పెట్టిన పేరు
పొగరుకాయ

యవ్వనం ఓ పన్నీటి పరిమళం
సొగసు ఓ ముఖమల్ క్లాతు
నువ్వనుకొనే కొవ్వు కాదు
కంపూటర్ల నెట్, గగనంలో సెట్

మరందాలు పూలందాలు పోయి
గగనసుమాలతో విరిసినదే ఈ కాయ

కుర్రకారు చేసినవే మత్తెక్కే పబ్బులు
క్యాట్ వాకింగులు,పరిగెడుతూ ఎక్కే బస్సులు
ఓ కవీ..! నీవు గమనించావో లేదో
అది అమ్మాయి మొటిం కాదు

తాకాలనిపించే తాండ్ర

ఆశపడే ఆనందం సుమా..!?
కావాలని వెంట పడే ముందు
ఉద్యోగం ఉందో లేదో చూడు

ధనం లేకపోతే దరువులే దరువులు
శ్రమ లేకపోతే కరువులే కరువులు
కరువు కాలంలో పండని శ్రమలే కాయే

వయస్సులో తుళ్ళింతల సొగసుల శోభ

నేటి సుఖం' బస్తీ '

2007-12-07T02:12:00.000-08:00

నేటి సుఖం 'బస్తీ'

పాత దెంతో పదిలమనే పెద్దల
కొత్త దొక మోజుతో కుర్రల

తరాలు మారినా , మారని బతుకు
యుగాలు మారినా, మాయని ప్రేమ
మనిషి సృష్టించిన డబ్బుకు దాసోహం ప్రజ
మట్టి మారింది కాలుష్యంతో
మనసులు మారాయి జబ్బులతో, స్వార్థంతో
పిల్లతో కళకళ లాడే ఇల్లు టీ.వీ.ల రొదతో
ఉక్కిరిబిక్కిరై దిక్కితోచని దీనంగా నేడు
కళలు తెరలెక్కి కళ్ళు చెవులు తింటూ
నడిచే మనిషిని వాహనాలు నడవలేకుండా చేస్తూ
కష్టించే రైతును ట్రాక్టరు ఆక్రమించి
అభివృద్ధి పేరు, ఆత్మహత్యలు
మరణమా..! నీకూ చలించే గుణం,ధనంలా
నాటి గుగ్గిళ్ళూ పోయాయి,కష్టాలూ పోయాయి

నేడు మిగిలింది, బతకలేని చావు.

మరణమా..! నీకిదే శరణం
మమ్మల్ని మనుషులుగా బతకనీ
మాకు చెమట వాసన పడని
మూసి కంపుకు ముప్ఫై వేలరెట్లు
పున్నామ నరకమే ఈ బస్తీ సుమా..!?

వెనుక... ఏముంది!

2007-12-04T05:23:00.000-08:00

ఏదైనా మంచి జరిగితే వెనుక ఉన్నది ఓ శక్తే..
మగాడి వెనుక ఆడది ఉంటే
ఆడదాని వెనుక మగాదు ఉండడా?
కారణం? అణగ ద్రొక్కే తనం?

కాదంటారా? అలా కాకపోతే ఆనందమే ...
మబ్బు చాటున దాచివేద్దామని
కాంతిని అబలగ చేయడం ఎంతవరకు?

మట్టికి,మనువుకి తేడాలేదా?
కష్టానికి ఇష్టంతో పనిలేదా?

ఆనందాన్నిచ్చే భార్య, అర్థం చేసుకొనే భర్త!
ఎన్ని పెళ్ళిళ్ళు జరిగాయి?ఎన్ని కన్నీళ్ళు ఒరిగాయి?

ఏ తరం బాగు కోసం సంపాదిస్తున్నారో!
ఉద్యోగాలపేరన కయ్యాల కాపురాలెన్నో?
ఫెషన్ పేరిట పట్టని నీతుల చదువుల నవతరం
కాని పనికి వస్తోంది నవతరం దోచుకోవడానికి
ఏ ఉద్యోగం వస్తుందో వెక్కోవడానికి
పదిజతల చెప్పులు ముప్ఫై యేళ్ళు
వెరశి జీవితం నాలుగు అక్షింతలు

రచ్చ బండలు మెచ్చని వియ్యాలు
కవిత్వం వినడం రాయడం కన్న
ఉన్నతస్థాయిని వెతుక్కోవడం మిన్న
ఇది నేటి తెలివైన వారి ఆలోచన

సంస్కారం అంటే
నమస్కారాల మస్కాలుగా నేటి యువతరం
వీటన్నిటి వెనుక ఉన్న బలియమైన శక్తి ..
పేదరికమా..? కులతత్త్వమా..?స్వార్థమా..?
ఏది..? నీ ఊహ వద్దు చూడు వాస్తవం..

రామలక్ష్మి-ద్రౌపది నవల- కొన్ని వివరణలు

2007-12-04T04:24:00.000-08:00

నవల అనగానే కొత్త అంశం ఉంటుందనే భావన కలుగుతుంది. ద్రౌపదిని గురించి తెలియని తెలుగు వారుండరు. అలాంటప్పుడు ద్రౌపది గురించి చెప్పడాని కొత్తదనం ఏముంది? ఏముంటుంది? అనే ప్రశ్నలు పుడతాయి.
భారతంలో ఏదైనా ఒక పాత్ర గురించి పూర్వాపరాలు తెలుసుకోవాలి.అప్పుడే సరైన విషయావహగాహన వస్తుంది. ద్రౌపది గురించి తెలుసుకోవాలన్నప్పుడు మూలభారతంలో ఏముంది ప్రస్తుతం ఎలా ఉందో తెలుసుకోడం అవసరం. ఇంకో విషయం ఏమిటంటే భారతం పుట్టి చాలా సంత్సరాలు అయినా వ్యాసభారతం పూర్తిగా ఆధునిక లేక వ్యహరిక తెలుగులోకి రాకపోవడం శోచనీయం . నీలకంఠ మొదలైన వారి వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడిప్పుడే శలాక రఘునాధ శర్మ గారు మొదలైన వారు వ్యాఖ్యలు రాయడం జరుగుతోంది.
భారతాన్ని చదవని పండితుడు లేడంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఇక రామలక్ష్మి గారు మంచి భారతం పై పట్టు ఉన్నవారే (ఆరుద్రగారి సహధర్మ చారిణి). నవలను ప్రారంభించడం లో జాగ్రత్త వహించారు.ఇంచుమించు కధ అంతా తెలిసిందే అయినా ఒక కొత్త కోణం ఆవిష్కరించే ప్రయత్నం చేసారు. స్వర్గ లోకానికి ప్రయాణంతో కథ మొదలౌతుంది.
ముందుగా ద్రౌపది తూలి పడి పోతుంది. అది గమనించిన భీమడు ధర్మరాజుతో "అన్నా! ద్రౌపది ఎందుకిలా పడిపోయింది కారణం ఏమని" అడుగుతాడు. ఆమెకు అర్జునుడిమీద ఎక్కువ ప్రేమే కారణంగా సమాధానం చెప్తాడు. తర్వాత సహదేవుడు నేలకొరిగాడు దానికి కారణం ఇతనికి తనకంటే ప్రాజ్ఞుడు లోకంలో లేడనీ గర్వం కారణంగో చెపతాడు. నకులుడు నేలకొరిగాడు "తనకంటే అందగాడు, రూపాతిశయం ఉందనే అహం కలవాడని అంటాడు.ద్రౌపదితో పాటు తమ్ములు నేలకు ఒరగడంవల్ల కలిగిన బాధతో అర్జునుడు నేలకొరిగిపోతాడు. "కారణం అతడు కౌరవులనందరనీ ఒక్కరోజులో యుద్ధరంగంలో తెగటారుస్తానని అలా చేయలేకపోతాడు. ఎందరినో కోదండధారులను నిర్లక్ష్యంగా చూస్తాడు. అందుకే ఇలా జరిగిందని" ధర్మరాజు చెప్తాడు.
ఏదొక లత తగిలనట్లు భీమడూ నేలకొరిగాడు. "భోజనప్రియుడు, ప్రచండ బలాఢ్యుడై ఎవ్వరినీ లెక్క చేయక ప్రగల్భాలు తరచు పలుకుతూ ఉండడం" వల్ల తనువు చాలించాడు. చివరకు ఒక కుక్క మాత్రమే ధర్మరాజు వెంట వస్తుంది.ఆ కుక్కని విడిచి పెట్టి ఇంద్రలోకానికి రమ్మని ఇంద్రుడు ఆహ్వానిస్తాడు.ఇంతవరకూ తనను నమ్మి వచ్చిన కుక్కను వదలి రానంటాదు. చివరకు ధర్మరాజుయొక్క సత్య సంధతకు మెచ్చి కుక్కె దర్మ దేవలా వచ్చిందని చెప్తాడు.
దేవతల రాజు ఇంద్రుడు వచ్చి ధర్మరాజుని ఇంద్రలోకం రమ్మని ఆహ్వానిస్తాడు. దేవలోకంలో ముందుగా కర్ణుడు కనిపిస్తాడు. అన్ని విషయాలు గురుకు వచ్చి ఇంద్రునిడిని అడుగుతాడు. ఒకొక్కరి విషయాలు ఇంద్రుడు వివరిస్తాడు. సీతదేవిగా, ఇంద్రసేనగా ,అపరలక్ష్మి గా, ద్రౌపదిని వివరిస్తాడు.ఇక్కడ వ్యాసభారతంలో ఇన్ని కథలు లేవు.సీత విషయం అందులో లేదు.రచయిత్రి సృష్టి మాత్రమే.
తరువాత అంశాలతో మరోసారి. సరేనా..

స్వీటీ

2007-12-04T02:05:00.001-08:00

స్వీటీ మధురమూ మనసా
కలవరమూ సొగసామాటల అధరాలూ
మరుని బాణాలూకాంచన కాయం
వంచలేని వయ్యారం
పూలదెబ్బలు కావివి వాలుకంటి మబ్బులు
ఇవి మచ్చలు కావివి చంద్రుని సొగసులు
ఎన్నోరుతువుల సుమాల కుమారీలు
నీ కురులు నీ స్పర్శ కమనీయం
మనోహరాల హరివిల్లులు
పాలమీగడలు పంచదార చిలకలూ
అందాల గులాబీలు నీ సొయగమపు పార్లర్లు
స్వీటీ నీ పేరే అమృతం
నీవే కమనీయం
ఎన్నొరోజుల బంధం
ఆరోగ్యాల ఆనందం

మతం-విశ్వాసం- అనుభూతి

2007-11-25T21:56:00.000-08:00

మతమంటే కొన్ని నియమాలను ఏర్పాటు చేసుకుని ప్రవర్తించేది. ఎక్కువగా నీతులు హితోపదేశాలను వర్లివేసేదని ఒక వివరణ. మొదట్లో కలసి కట్టుగా ఉండడానికి ఉపయోగపడేది. కాలం మారుతున్న కొలదీ అందులో కూడా అనేక మార్పులు వస్తునే ఉన్నాయి. ఈ మార్పుల్ని కొన్ని మతాలు తమలో యిముడ్చుకుంటున్నాయి. అందులో ఈది గొప్ప అనే కన్నా, అందులో నీతిని తీసుకోవడం మిన్న. మతానికి సంబంధించిన గ్రంధాలు ఎలా ఉన్నాయి? ఎలా ఉండాలి? అని ప్రశ్న వేసుకోవాలి.బైబులు ఖురాన్ మొదలైన మతగ్రంధాలు ఎన్నో విషయాలు చెప్పాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి కట్టుబాట్లు, అప్పటి స్థితిగతులు , పార్థనలు, వగైరాలు. హిందూ మత విషయంలో ముఖ్యంగా భారత భాగవత గ్రంధాలలో ఎక్కువ రసానుభూతి, కలుపుకోనే తత్త్వం, నీతి నియమాలు , ప్రవర్తనాంశాలు, కధలూ, ఉపకధలూ, సాంఘిక జీవనం మొదలైనవి కనిపిస్తాయి. మతం యొక్క మౌళిక రూపం విశ్వాసం. అంతకన్న విశ్వాసం లేనిదే మనుగడ లేదని చెప్పాలి. అందుకే అమ్మను విశ్వాసం తోను, నాన్నను నమ్మకం తోను పోలుస్తారు. విశ్వాసం, అనగానే మతనికి సంబంధించిన విషయమే ననుకోనక్కర్లేదు. ప్రకృతికతీతమైన అనేక విషయాలను గురించిన నమ్మకాలకు, కార్యకలాపాలకు ఇది విస్తరిస్తుంది. ఉదాహరణకు మనకు కొన్ని సిద్ధాంతాలపట్ల విశ్వాసం కలగవచ్చు, అవి ఏ ఒక్క మతానికో పరిమితమైన సిద్ధాంతాలు కాకపోవచ్చు. మార్క్సిజం తొలిదశలో, కొందరిలో కనిపించిన సామూగిక విశ్వసం, దాస్యభావాలతో కూడిన పాక్షిక మతోద్వేగ శాఖను గురించి ఇక్కడ ప్రస్తావించుకోవాలి. యూదులు, క్రైస్తవులకు తమ ప్రవక్తలు బోధించిన సూత్రావళితో కొందరు మార్క్సిస్టుల సిద్ధాంతాలకు గల సంబంధాన్నింకా మన అర్థం చేసుకోవాలి. అనాది జలప్రళయ గాధను వ్యతిరేకించిన మహా పురుషుడి అవశేషంలా పదిలపరచి, నేటికి కూడా లెనిన్ బౌతిక కాయన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల సాంఘిక సమానత్వం మీద ప్రజల విశ్వాసం సన్నగిల్లుతోందనిపిస్తోంది. విశ్వసం అనిర్వచనీయమైంది. కోరిక, శ్రద్ధ, భక్తి వంటివి చేతల్లోనూ, ప్రదర్శనల్లోనూ , ఉపాసనలోను,వ్యక్తం చేయవలసిందేకాని ఆ పదాలకు అర్థవివరణ చేయడం సాధ్యంకాదు. నిజానికి లౌకిక వాదులకూ ,సంప్రదాయవాదులకూ మధ్య జరిగి ఘర్షణకు మతసిద్ధంతాలే ప్రాతిపదికలైనా వారి సమైక్యతకు దారితీసే కారణాలు కూడా అవే. ఇక అనుభూతి అనేది ఒక మానసిక ప్రక్రియ. ఇది అనేక విధాలుగా అనిప్స్తుంది. ఒక రకంగా ఆ క్రియలో మమేకం అవడమే. ఇది కూడా ఒక మాటలో చెప్పే అంశం కాదు.దీనికి పరిధులు లేవు, వర్ణనలు చాలని అంశంగా చెప్పకతప్పదు.

చ్యవనప్రాస లేహ్యం - చ్యవనుని కథ

2007-11-22T21:48:00.000-08:00

భృగు + పులోమ
కుమారుడు
చ్యననుడు. తల్లి
గర్భం లో
ఉన్న సమయంలో " పులోముడు" అను
రక్షసుడు
వరహారూపంలో పులోమను
ఎత్తుకొని పోతున్నాడు.
తల్లి గర్భంలో ఉన్న్
చ్యవనుడు
అలిగి గర్భం నుండి
బైటకు జారి రాక్షసుని తీక్షణముగా
చూసెను. ఆ దానవుడు
మాడిపోయెను.
చ్యవనుడి భార్య సుకన్య. ఈమె శర్యాతి
కూతురు.
వీరికి
ఆప్రవానుడు ,దధీచి అని ఇద్దరు కుమారులు.
చ్యవనుడు
పెక్కెండ్లు తపస్సు చేసెను. పైనపుట్టలు కట్టుటచే శర్యాతి కుమార్తె
సుకన్య
పుట్టలోనుండి కాంతులు వచ్చుట చూసి త్రవ్వించెను. చ్యవనుడికి గాయాలు
అవడంతో
రాజు
సేనకు మూత్రపురీషములు భందమగునట్లు చేసెను. క్షమించమని రాజు
కోరగా ఆతడు
సుకన్యను యివ్వమని అడుగెను. అట్లే చేయుట.

అశ్వనీ
దేవతలు వచ్చి తమలో యుక్తవయస్కులను
పెండ్లి
చేసుకోమని సుకన్యను
అడిగిరి. ఆమె ఆ
విషయాన్ని భర్తకు
చెప్పింది.
ఆతడు ఆ విధంగానే
చేయమన్నాడు. స్నాన సమయంలో
ముగ్గురూ ఒకే రూపంలో
ఉండగా సుకన్య వచ్చి
చ్యవనుడిని గుర్తించెను.
సంతృష్టులైన
అశ్వనీదేవతలు
వారికి యవ్వనాన్ని యిచ్చారు.
అందువల్ల
ఎవరైతే
చ్యవనుడి పేరును తలచుకుంటారో
వారికి
యవ్వనం వస్తుందని పెద్దలంటారు. ఆ పేరుని
తీసుకొని చింతలూరి వారు
యవ్వన్
వంతులిగా ఉండాలనుకున్నవారు ఈ లేహ్యన్ని
వాడడానికి గుర్తుగా
చ్యవనప్రాస
లేహ్యంగా పేరు
పెట్టారు.

2007-11-22T21:00:00.000-08:00

అర్జునుడు= బృహన్నలగా ఊర్వశి శాపంవల్ల ఏర్పడెను. సంసృతంలో 'ర-ల ' అభేదం. వ్యాసుడు బృహన్నర= పెద్దనరుడు, నరనారయణులే యిప్పుడు కృష్ణార్జునులు కాబట్టి పెద్దనరుడు అని తెలుసుకోవాలి. యుధిష్ఠిరుని యింట్లో ద్రౌపదికి పరిచారికగా ఉంటిని అని చెప్పడం లో పరిచారిక= సేవకురాలు, అంతటా సంచరించునది అని అర్థం.ఇలా అసత్య దోషం నివారించబడినది. నకులుడు= గ్రంధిక నామంతో ఆయుర్వేదం- అధర్వ విద్యలకు సంబంధించిన గ్రంధాలను పఠించిన వారి పేరు గ్రంధికులు. వేదములందు అశ్వినీ కుమారులు వైద్యులు- అధ్వర్యులు. నకులుడు అశ్విని కుమారులు కనుక గ్రంధికుడు. అశ్విని శబ్దమునకు రేపటి వరకు జీవించి యుండు ఆశలేనివాడు , అనగా వీరుడు అని అర్థం. జీవితంపై ఆశ విడిచి యుద్ధం చేయువాడికి అశ్వనామము కలదు. శ్వ= రేపు, అశ్వ= రేపు అనునది నిశ్చయముగా లేని యుద్ధవీరుడు. అశ్వ శబ్ద వాచ్యులకు నకులుడు అధికారి. సహదేవుడు= తంతిపాల[ గోశాలాధ్యక్షుడు] తంతిపాలుడు= గోవుల మెడకుగట్టు తలుగులను పలుపులను జాగ్రత్తపరచువాడు, తంతి= వాక్కు, పాలుడు= పాలించేవాడు. అనడంవల్ల సార్థకనామధేయుడైనాడు.

పాండవులు విరాటునికొలువులో పేర్లు - అసత్య దోష నివారణ

2007-11-20T22:52:00.001-08:00

పాండవులు విరాటునికొలువులో పేర్లు - అసత్య దోష నివారణ ధర్మరాజు = కంకు భట్టు. కంక శబ్దమునకు యమధర్మరాజు అని అర్థం. యుధిష్టురుడు యముని కొడుకు కాబట్టి "ఆత్మావైజాయతే పుత్ర:" అను శ్రుతి ప్రమాణం అనుసరించి తండ్రియే కొడుకు రూపమున పుడతా ఉంటాడని తెలుపుతుంది. భీముడు- బల్లవ నామంతో పౌరోగవ (వంట) కార్యమును చేయువాడు అని అర్థం. వ్యాసభారతంలో వలలుడు అని లేదు. తిక్కన కల్పన అది. పురోగవ శబ్దం నుండి పౌరోగవ సబ్దం పుట్టింది. పురోగు= వాయువు . వ్యుత్పత్తిచే భీముడు. పౌరోగవ శబ్దమునకు" పాక శాలాధ్యక్షుడు" వాయుపుత్రుడు అని అర్థం.

భారతం లో కీచకుని కథ

2007-11-20T22:13:00.000-08:00

మల్ల యుద్ధం -పారిభాషిక పదాలు

2007-11-20T21:09:00.000-08:00

ప్రమాధ= భూమిపైన పడవేసి అదిమి పడగొట్టుట
ఉన్మధన= లేచి నిలబడి అవయవములను గట్టిగా నలగ గొట్టుట
క్షేపణము= హటాత్తుగా ఉన్న చోటునుండి దూరంగా విసరివేయుట
ముష్టులత = మల్ల యుద్ధంలో ఇరువురు పరస్పరం రొమ్ములతో గుద్దుకొనుట
వరహరోద్ధూత నిస్వనములు = పరస్పరం భుజాలపైకి క్రిందిగా ఎత్తి గిరగిర తిప్పి నేలకు కొట్టిన ధ్వని
వజ్రనిపాతతలం= బొటని వేలు చూపడు వేలు మధ్యభాగమందు పరస్పరం పట్టుకొని కరతలమును కొట్టుట

ఆనందపు జీవితం

2007-11-18T23:30:00.000-08:00

కవిచేసిన వీనులవిందు మత్తిక్కిన పరిమళాల పసందు
ఆకలేసి అలసిపోయిన వానికి నీ కవిత్వం ఎందుకు?
కవిత్వం మనిషిని బాగు చేయదా?
ఊసు పోని వాడికీ వెర్రి ఎందుకు?
ప్రణయాన్నే వర్ణిస్తే ఎన్ని యుగాలకి అలా
శృంగారపు రసరాజం ఎంతవరకు?
నీవు వర్ణించే స్వర్గం నీవీ చూడలేదు
ఎందుకు నీకీ డొంకతిరుగుడు?
వాస్తవం పేరిట సొమ్ము చేసుకునే ప్రజ
మట్టి తినే ధనికుడు, అధర్మమునూ
జీవితమంటే తిండీ నిద్ర తప్ప ఏముందనే లౌకికం
వాదాలూ వెలిశాయి ఉద్యమాలూ ముగిశాయి
పుడుతున్నాయి వర్తమానపు స్వార్థాలు
నీచపు కుటిల కులాల కుట్రలు
ఓ కలిపురుషుడా, ప్రతాపం చాలిక
మనిషిని మానవత్వంతో బ్రతకనీ
మంచితో మరణించిన పర్వాలేదు
ఆరోగ్యమే ఆనందమై జీవింపజై

aanamdavalli

2007-11-18T22:52:00.000-08:00

***********కావ్య కళా సుమం***********
అనురాగాల ఆనందవల్లీ
సుమాల శృంగార మల్లీ,

నీ ప్రేమప్రవాహపు సుగంధాల విలాసంలో

కోకిల కీరవాణీ ఝరిలోనీ ప్రతీ శ్వశలొ అడుగులో

శ్వాశపరంపరలో ప్రగతిని ప్రోత్సహిస్తూ

నా దక్షిణ హస్త స్పర్శ నీకు నే గాఢంగా అందిస్తున్నా
$$$$$$$$$******పతి *****$$$$$$$$$

swaagatam

2007-11-18T19:44:00.000-08:00

ఓ నా ప్రియ కళా!, ప్రాణసమానమా,

హ్రుదయపు లోతుల సౌందర్యపు మానసీ!,

ఆనందపు హరివిల్లుల మధురమా,

సరసపు మల్లికా,సంగీతపు శ్రావ్యతా,
జాజుల స్వచ్చతా సరసపు మాలికా ..!,
కవిత్వపు లోతుల మధురమా
నీకు స్వాగతం..

Nature of god

2007-11-17T01:27:00.000-08:00

A wonderful day that we celabreate
where you give a future to an orphan
A nice movement when you create heartful poem
A pentastic second that time
you save an young man from an accident.
you are the good
when you give blood
to the wanted patient,
you are brilleant when you
save your nature of God.

FEBRUARY*****14th

2007-11-17T01:09:00.000-08:00

ఓ!.. ప్రియతమా,

నీ నళినదళ పద్మ నేత్రాలు చూడక

నీ స్నేహపు మరందాలు గ్రోలక

తనివి తీరని సొగసులు తాకక

ఎన్ని రోజులో గడపలేక..యిలా?

మాటలో చెప్పలేక దిక్కు తోచక

దీనంగా తిండి సరిగా సహించక

ముద్దముద్దకీ నీ ఆలోచనల బరువుతో

దీనంగా నీరసంగా బ్రతకలేక.. ఎలా?

రతీదేవి శచీదేవి విరహావస్తలో ఎలావున్నరో
దిక్కు తోచక లక్ష్మీ అనుగ్రహంలేక
బండబారిన జీవితపు ఉద్యోగ
పరమార్ధకత దొరకని దీనత్వంలో.. ఏం చేయను?

ని కరగ్రహణంతో అర్థమైందీ

కష్టబడనివాడు బ్రతకలేడనీ

ఇష్టబడే వానికి కష్టాలు తెలీవని

యవ్వనపు ఆకర్షణ మనిషిని

పాడుచేయదనిప్రేమ ద్వేషన్నివ్వదనీ
మరణం ప్రేమకు జవాబుకాదనీ
మబ్బువీడిన చంద్రుడే ప్రేమనీ
ఎప్పుడు తెలుసుకుంటుందీ లోకం!

ఓ భగవాన్!, నీవు ప్రేమనిచ్చేముందె

కాస్తంత ధైర్యాన్నివ్వు, అర్ధంచేసుకోనివ్వు

వాస్తవాన్ని లక్ష్యాన్నివ్వు చేదింపజెయ్యు

ప్రేమికులకిదే నిజమైన ప్రేమికులరోజు

vamdanam

2007-11-17T00:16:00.000-08:00

అందుకోవయ్యా వందనం
భరత వీరా వందనం
ఘన సస్య శ్యామల కీర్తి కిరీటా
హిమత్పావన గంగా హ్రుదయా
స్వర్ణ భారత మణిమయతిలకా
స్వార్ధం లేని కరుణారస వీరా "అందుకో"
నీదే ఈదేశమని నిరంతరం కాచె
నీదే ఈ కుటుంబమని తలచే
చలికి ఎండకి ఒర్చే హ్రుదయా
పుణ్యమూర్తీ దివ్యకీర్తి "అందుకో"

avie sagatulu

2007-11-12T21:25:00.000-08:00

ఆవీ సంగతులు -ముద్దులు బాలల బోసినవ్వులు

సుకుమారపు సుమాల మందహాసాలు
వెన్నెల రాత్రుల విరహపు సెగలు
చలిలికాలపు అధరాల వణుకులు

మానవుడి సంగతి సరే

హిమవంతుడి మంచుకు వణికే శివుడు

రతిని వదలలేని మన్మధుడు

లక్ష్మిని వీడని నారాయణుడు

ముక్కు దిబ్బడతో మానవులు

నిత్యమే అంటున్న వర్తమానం
గడచి పోయెందనే గందరగోళం
కాలం కోసం కరగిపోయిన భూతకాలం
పిక్నిక్కులు, పండగలు,వగైరాలూ..
ఒక పువ్వు వంద చూపులూ ..ముచ్చెమటలు..

AASA PADINA RAATRI....

2007-10-15T22:35:00.000-07:00

మనసా!.. ఎంత చెప్పినా వినవే
మది లోని సొగసులెన్నో,తలపులెన్నో
మత్తువీడని రాత్రి .. చాలని జాబిల్లి
ఎంతో అందాలు విరబూసిన్నన్ని కౌగిలింతలు
నీ చందనాల హాసంతో
కళల పురుషుని కౌగిలింత
చలికాలంలో వెచ్చని గొంగళీ
నా హ్రుదిని దోచే జాబిలి
నీ కెందుకె నామీద అంత ప్రేమ
కలల రాకుమారీ నీ కోసం ఈ రాత్రి

SUPER...SUPER !?

2007-10-05T21:45:00.000-07:00

ఒద్దన్నది ఇస్తే సూపర్కావల్సింది వస్తే సూపర్
విన్నది లేదని వాదిస్తే
చూసింది కాదంటే,లేదంటే
ఏమని చెప్పాలి మనసా!
దాగుదుమూతల దాంపత్యం
ముద్దు తీరని అభిమానం
ఒద్దనలేని దౌర్భాగ్యం
ముప్పు తిప్పలా జీవితం
గొప్పకు తానై స్వార్థం
ద్రరిద్రం తాండవించే గుడిసె
చదవలేని చదువు
ఈ మనిచెప్పను
అంతా సూపర్ సూపర్

O... MANASAA !

2007-10-03T03:09:00.000-07:00

అంత క్రోధం పెద్దలకుప్రేమ ఎందుకో నీవంటే
నసు పడే వేదనా నీవు మరులు గొమల్పకే
మంచు లాంటి నీ రూపం ముద్దు గొల్పు నీ శ్వాసం
మన్మధా నీ బాణం ,క్రోధం
నా మీద పడక నా కడ్డు రాక
ముత్యం లాంటి నా ప్రేయసి కళ కళ లాడేటి నవ్వూ, పువ్వూ
నా ప్రేయసి కళ్ళు ముత్యాలజల్లు
మనసు పెద్దన మమత పేరే తను
ఈ తనువంతా నీ కై నీప్రేమకై
పరితపించి పరవసించి
మరపించనా ప్రియా
నా పువ్వా

నీ... యోగం

2007-09-25T03:47:00.000-07:00

అనుకోకుండా ప్రత్యక్ష్యమయ్యాడు పతంజలి
అంజలి చేసి ఆతిధ్యమిచ్చా..

మోక్క్షం కోసం మరిన్ని ప్రశ్నలేసా..
జవాబుకు బదులు చిరు నవ్వు
ఏకాగ్రత మనోనిగ్రహం ఆ నవ్వులోనే
ఒక్క బిగిని ఊగినట్ల్యైంది
ఏవరు చెప్పారు సమాధానం?
చదువుకుంటూపోయా సాధనావస్థ
ఆటంకాల పరీక్షలు అభ్యసన అసమగ్రదారులు
కైవల్యం దరి చేరేలోపే సిద్ధుల గోల
ఇష్టాన్నములు తయారైనవి
ఏమిటో తెలియవు ,వేడీ చల్లని
భేదం లేదు, రుచి ప్రమేయం లేదు
ఇంకా కైవల్యం కష్టంగానే తోచింది
"ముక్తికై మనిషి సమస్తం వదలాలి"
జీవం ఆత్మ 'శరీరం భేదాలూ
ఆత్మకు శరీరం ఆధారం
ప్రకృతి దాటితే అతీత శక్తులు
ప్రలోభపెట్టే ప్రతివస్తువూ ప్రత్యక్షం
ఏకాగ్రత, స్థైర్యం, విరాగం
ముముక్షత్వపు సోపానాలని తెలిసాయి
పతంజలిమాయం...అంతాచీకటి
గమ్యం తెలియని అరణ్యం
సంసార యాతనా కూపాలు
బయటపడే మార్గమే పతంజలియోగం
స్వత:సాధన , విభూతియోగాలు
"మోక్షద్వారాలు"

ఉన్నా లేనట్లే!!

2007-09-20T00:26:00.000-07:00

ప్రేమకు పనేముంది?
ఎదలకు ఇబ్బంది కలగడం తప్ప!
రాగాలకు రేజేంముంది?
రాలే పువ్వును రాల్చటం తప్ప!

ఎంతో సంతోషం
ఎంతో దు:ఖం
నిరాకార సదాచార కర్మ
నిరంకుశ కామం, సమం లేని ధనం
కలబోత బ్రహ్మ పని!

కోరికలు అనంతాలు
జీవితాలు అంతాలు
మనిషి పుట్టింది ఎందుకో!
చచ్చేదీ ఎందుకో!

చావు పుట్టుక చౌకాబారు ' తనం
మరో లోకం తేలని ప్రేమాయణం

జీవితమంటే దు:ఖమని
సంసారమంటే సంద్రమని
సన్యాసికి చెబితే
బూడిద పోసిన పన్నీరేగా!

ప్రేమ తెలియని మగాడు
సరసం తెలియని సంసారం
పోట్లాటలు పెట్టే పెద్దలు
బతకడానికి తిండి లేని జీవితం
చలనం లేని ఆడది
కామం లేని కళ్ళు
ఉన్నా లేనట్లే!!

శ్రీకారం

2007-09-20T00:08:00.000-07:00

అందరికీ నమస్కారం. ఈ రోజు నుంచి నేను కూడా బ్లాగు రాయబోతున్నాను. నన్నాదరిస్తారు కదూ!!!